16 năm gieo chữ ở Ba Vì, cô giáo học tiếng Dao để thấu hiểu học trò

19/11/2026 4:56 PM

(Chinhphu.vn) - Gắn bó 16 năm với Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Hà Nội, cô giáo Trần Thị Liêm không chỉ tận tâm truyền đạt kiến thức mà còn chủ động tìm hiểu văn hóa, học tiếng Dao để thấu hiểu học trò. Cô giáo luôn tâm niệm người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải thấu hiểu, yêu thương, giúp học trò tự tin vào bản thân và tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc.

16 năm gieo chữ ở Ba Vì, cô giáo học tiếng Dao để gần hơn với học trò - Ảnh 1.

Cô giáo Trần Thị Liêm chia sẻ tâm niệm: Muốn học trò mở lòng, người thầy trước hết phải chân thành bước đến gần cuộc sống của các em. Ảnh: chinhphu.vn/Ngọc Hân

Tại Lễ Tuyên dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội năm 2026, nhân kỷ niệm 44 năm ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 - 20/11/2026), cô giáo Trần Thị Liêm, giáo viên môn Địa lí, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Hà Nội đã chia sẻ những câu chuyện về hành trình gắn bó với nghề, với mái trường và các thế hệ học sinh dân tộc thiểu số. Đằng sau những thành tích chuyên môn là sự kiên trì, tận tâm và tình yêu thương dành cho học trò, đặc biệt là những em nhỏ lần đầu xa gia đình để đến trường nội trú.

Thấu hiểu học trò từ những bản làng

Nằm dưới chân núi Tản Viên, trên vùng đất Ba Vì giàu truyền thống văn hóa, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Hà Nội được thành lập năm 1994. Từ những ngày đầu còn nhiều thiếu thốn, nhà trường từng bước trưởng thành, trở thành ngôi trường khang trang, đạt chuẩn quốc gia. Với cô Liêm, thành quả đáng quý nhất không chỉ là sự đổi thay về cơ sở vật chất mà còn là sự trưởng thành của các thế hệ học sinh dân tộc Mường, Dao, Tày, Nùng và các dân tộc khác.

Trong 16 năm công tác tại trường, cô vẫn nhớ hình ảnh những học sinh mới 11-12 tuổi lần đầu rời gia đình đến trường nội trú. Hành trang của các em chỉ là vài bộ quần áo, sách vở; trong ánh mắt còn nguyên sự bỡ ngỡ, nhớ nhà. Có những em cố giấu nước mắt trong ngày chia tay cha mẹ.

Những khoảnh khắc ấy giúp cô nhận ra rằng, trước khi dạy một đứa trẻ học tốt, người thầy cần giúp các em cảm thấy được yêu thương, lắng nghe và có một mái nhà để tin cậy.

Ở môi trường nội trú, tiếng trống tan học không có nghĩa là công việc của thầy cô đã khép lại. Thầy cô còn một “ca dạy” khác đó là chăm lo từng bữa ăn, giấc ngủ, sẻ chia những lần ốm đau và chia sẻ những buồn vui trong cuộc sống và quá trình trưởng thành của các em. Theo cô Liêm, đôi khi một lời hỏi han đúng lúc, sự kiên nhẫn lắng nghe lại có ý nghĩa hơn nhiều lời khuyên dài.

Đặc biệt, với học sinh đến từ những cộng đồng văn hóa khác nhau, tình yêu thương cần đi cùng sự thấu hiểu và tôn trọng bản sắc riêng của mỗi em.

Để làm được điều đó, cô đã tìm về những bản làng nơi học trò sinh sống, đến với đồng bào Dao ở xã Ba Vì, cùng ăn, cùng ở và học từng câu tiếng Dao để có thể trò chuyện gần gũi hơn với phụ huynh, học sinh. Qua những lần tiếp xúc, cô được tìm hiểu về phong tục, tập quán, sinh hoạt văn hóa và cảm nhận niềm tự hào của người dân đối với tiếng nói, trang phục, truyền thống dân tộc mình.

Những trải nghiệm ấy giúp cô nhận ra rằng, muốn học trò cởi mở, tin tưởng, trước hết người thầy phải chủ động bước đến gần cuộc sống của các em.

Một trong những kỷ niệm đáng nhớ với cô là cuộc thi "Sắc màu văn hóa dân tộc" do nhà trường tổ chức. Tiết mục do cô và trò cùng chuẩn bị được trao giải Xuất sắc. Tuy nhiên, điều khiến cô xúc động hơn cả không chỉ là giải thưởng mà còn là ánh mắt tự tin, rạng rỡ của học sinh khi đứng trên sân khấu, tự hào giới thiệu vẻ đẹp văn hóa dân tộc mình.

Với cô Liêm, khi một đứa trẻ biết tự hào về cội nguồn, các em sẽ có thêm sức mạnh để vững bước trên hành trình hướng tới tương lai.

16 năm gieo chữ ở Ba Vì, cô giáo học tiếng Dao để gần hơn với học trò - Ảnh 2.

Học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Hà Nội được học tập, rèn luyện trong môi trường giáo dục giàu bản sắc văn hóa các dân tộc. Ảnh: NVCC

Đổi mới bài giảng, không để học sinh nào bị lãng quên

Là giáo viên môn Địa lí, cô Trần Thị Liêm mong muốn bài học không chỉ dừng lại ở bản đồ hay những con số mà phải giúp học sinh nhận ra vẻ đẹp quê hương, hiểu giá trị của rừng, đất, nguồn nước; từ đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và hình dung con đường lập thân, lập nghiệp trên chính mảnh đất mình sinh ra.

Cùng với đồng nghiệp, cô chú trọng đưa các trải nghiệm thực tiễn và hoạt động STEM vào bài giảng, giúp kiến thức trở nên gần gũi, thiết thực hơn với học sinh.

Nỗ lực đổi mới phương pháp giảng dạy đã mang lại những kết quả đáng ghi nhận. Nhiều học sinh đạt giải Nhất, Nhì cấp Thành phố môn Địa lí; bản thân cô cũng được ghi nhận qua các danh hiệu thi đua, hội thi giáo viên dạy giỏi và sáng kiến chuyên môn. Dù vậy, điều cô luôn trăn trở không chỉ là thành tích của những học sinh xuất sắc mà còn là những em còn tự ti, tiến bộ chậm, chưa đủ tự tin vào khả năng của bản thân.

Với những học sinh này, theo cô, điều cần thiết đôi khi không phải là lời nhắc nhở nghiêm khắc mà là thêm một lần được giải thích cặn kẽ, thêm cơ hội để thử lại và một ánh nhìn tin tưởng từ thầy cô.

Cô luôn tâm niệm, một lớp học thực sự tốt đẹp là nơi không học sinh nào cảm thấy mình bị lãng quên. Thành công của người thầy không chỉ được đo bằng thành tích của những học sinh xuất sắc mà còn thể hiện ở sự tiến bộ của từng em, từ một học sinh rụt rè nay đã mạnh dạn giơ tay phát biểu, hay một em từng muốn bỏ cuộc nay biết nỗ lực thêm một lần.

Trong bối cảnh giáo dục Thủ đô đang đổi mới mạnh mẽ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các phương pháp dạy học mới mở ra nhiều cơ hội cho hoạt động giảng dạy. Cô Liêm cho rằng, người thầy cần không ngừng học hỏi, làm chủ công nghệ, đồng thời hướng dẫn học sinh tư duy độc lập và sử dụng tri thức có trách nhiệm.

“Nhưng càng bước vào thời đại công nghệ, tôi càng tin rằng: công nghệ có thể đưa tri thức đến gần học sinh hơn, còn tình yêu thương, sự công bằng và niềm tin của thầy cô mới giúp các em đủ can đảm bước về phía trước”, cô Liêm chia sẻ.

Từ câu chuyện của mình, cô Liêm mong muốn gửi tới đồng nghiệp một thông điệp: “Dù công việc bộn bề, dù còn không ít áp lực, mỗi ngày chúng ta vẫn có thể tạo nên những đổi thay lớn bằng những việc rất bình thường - chuẩn bị một bài giảng tốt hơn, lắng nghe một học sinh lâu hơn, kiên trì với trẻ em đang gặp khó khăn và không ngừng tự làm mới mình”.

Cô ví nghề dạy học như việc gieo hạt trên vùng đất đá ong Ba Vì. Có hạt mầm nhanh chóng vươn lên, nhưng cũng có hạt cần trải qua nhiều mùa mưa nắng mới bén rễ. Điều người thầy có thể làm là kiên nhẫn chăm chút và tin tưởng vào sức sống của từng hạt mầm. Khi học trò trưởng thành, biết yêu thương, tự lập và cống hiến cho gia đình, cộng đồng, đó chính là thành quả ý nghĩa nhất của nghề giáo.

Đón nhận sự quan tâm, ghi nhận của thành phố tại lễ tuyên dương, cô Trần Thị Liêm khẳng định sẽ tiếp tục học hỏi, đổi mới phương pháp giảng dạy, giữ gìn phẩm giá nhà giáo và cùng đồng nghiệp chăm lo tốt hơn cho học sinh. Qua đó, góp phần xây dựng mái trường dân tộc nội trú trở thành nơi các em được học tập, được tôn trọng bản sắc văn hóa và được chắp cánh ước mơ.

Với cô, điều quan trọng nhất là mỗi học sinh khi rời mái trường không chỉ mang theo kiến thức mà còn có niềm tin rằng bản thân được yêu thương, có giá trị và đủ khả năng vươn xa.

Ngọc Hân

Top