Chủ động sàng lọc trước sinh nâng cao chất lượng dân số

Chia sẻ với phóng viên, chị Bùi Thị Hương, 36 tuổi, ở xã Phúc Thọ cho biết, hiện chị đang mang thai lần thứ hai, ngay từ những tuần đầu của thai kỳ, chị luôn tuân thủ lịch khám thai định kỳ và thực hiện đầy đủ các xét nghiệm sàng lọc theo hướng dẫn của bác sĩ. Đồng thời thường xuyên đến Bệnh viện đa khoa Phúc Thọ để khám thai và được các bác sĩ tư vấn rất kỹ về ý nghĩa của sàng lọc trước sinh. Theo chị Hương, sàng lọc trước sinh là điều hết sức cần thiết, tất cả các phụ nữ mang thai đều nên chủ động thực hiện, vì đó là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe của con ngay từ khi còn trong bụng mẹ và chuẩn bị cho con một khởi đầu khỏe mạnh.

Tương tự, chị Vũ Lan Anh, phường Chương Mỹ, sinh con tại Bệnh viện đa khoa Chương Mỹ, được các bác sĩ tư vấn và cho con lấy máu gót chân để sàng lọc sơ sinh, giúp phát hiện nhiều chứng bệnh bẩm sinh nguy hiểm. Chị cho biết, ban đầu gia đình còn băn khoăn vì nghĩ em bé khỏe mạnh thì không cần làm thêm xét nghiệm. Tuy nhiên, sau khi được giải thích về ý nghĩa của chương trình, chị đã hoàn toàn yên tâm để sớm can thiệp các bệnh như suy giáp bẩm sinh, tăng tuyến thượng thận bẩm sinh, thiếu men G6PD gây bệnh vàng da...

Sàng lọc sơ sinh xét nghiệm mẫu máu gót chân và thực hiện các xét nghiệm chuyên biệt ngay sau khi trẻ mới sinh nhằm phát hiện và chẩn đoán sớm những bệnh lý tiềm ẩn qua quá trình sàng lọc. Sàng lọc sơ sinh được thực hiện để phát hiện sớm các bệnh lý về nội tiết và rối loạn di truyền ngay khi trẻ mới sinh, giúp nhận diện các bệnh bẩm sinh như thiểu năng trí tuệ, thiếu men G6PD, suy giáp bẩm sinh và tăng sản tuyến thượng thận bẩm sinh. Những rối loạn này nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất, trí tuệ, thậm chí dẫn đến tử vong. Trẻ em sẽ có thể phát triển khỏe mạnh và sống một cuộc sống gần như bình thường nếu các bệnh lý được phát hiện, điều trị và can thiệp sớm.

Để nâng cao chất lượng dân số, Hà Nội đã đảy mạnh mở rộng các dịch vụ tư vấn, sàng lọc và chăm sóc sức khỏe tạo chuyển biến tích cực trong công tác nâng cao chất lượng dân số. Trong 6 tháng đầu năm, Hà Nội tiếp tục ghi nhận nhiều kết quả khả quan, tỉ lệ sàng lọc trước sinh đạt 90,3%; tỉ lệ sàng lọc sơ sinh đạt 91,2%; tỉ lệ nam, nữ thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn đạt 87,9%.

Đưa công tác sàng lọc trước sinh và sơ sinh trở thành hoạt động thường quy, thống nhất trên phạm vi cả nước, Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư số 12/2026/TT-BYT quy định "Danh mục bệnh bẩm sinh khuyến khích khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh", chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Không chỉ dừng lại ở việc mở rộng các dịch vụ sàng lọc, Hà Nội còn xác định nâng cao chất lượng dân số là nhiệm vụ xuyên suốt trong chiến lược phát triển của Thủ đô. Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Trần Văn Chung, Phó Trưởng ban Ban Chỉ đạo công tác dân số và phát triển thành phố Hà Nội, từ ngày 1/7/2026, Luật Dân số 2025 chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ tư duy "kế hoạch hóa gia đình" sang "dân số và phát triển", đặt con người làm trung tâm của mọi chính sách dân số.

Đây cũng là hành lang pháp lý quan trọng để Hà Nội triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng dân số trong giai đoạn mới. Đặc biệt, sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp (từ 1/7/2025), thành phố đã chủ động kiện toàn Ban Chỉ đạo công tác dân số và phát triển các cấp; củng cố đội ngũ cán bộ làm công tác dân số và cộng tác viên dân số ở cơ sở; đồng thời xây dựng kế hoạch, chương trình phù hợp với mô hình tổ chức mới, bảo đảm công tác dân số được triển khai thông suốt, hiệu quả.

Phó Giám đốc Sở Y tế Trần Văn Chung cho biết, thời gian tới, Hà Nội sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp để thực hiện hiệu quả Luật Dân số, trong đó lấy việc nâng cao chất lượng dân số làm trọng tâm. Thành phố sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân về bình đẳng giới, chăm sóc sức khỏe toàn diện, đặc biệt đối với thanh niên; đẩy mạnh tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân; khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh.

Thiện Tâm