'Cội nguồn di sản giữa lòng Thủ đô': Hướng về cội nguồn dân tộc

Phát biểu khai mạc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho biết, trong tâm thức của mỗi người Việt Nam, dù sinh sống ở miền núi hay đồng bằng, vùng biển; ở miền Bắc, miền Trung hay miền Nam, dù ở trong nước hay xa quê hương, cội nguồn luôn là một điểm tựa tinh thần sâu sắc.

Từ truyền thuyết các Vua Hùng dựng nước, cha ông ta đã trao truyền cho các thế hệ một đạo lý giản dị mà bền vững: "Uống nước, nhớ nguồn", là sự tri ân đối với các bậc tiền nhân, đồng thời cũng là lời nhắc nhở mỗi thế hệ hôm nay phải có trách nhiệm gìn giữ những giá trị đã làm nên bản sắc và sức mạnh của dân tộc.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là một biểu tượng đặc biệt của ý thức về nguồn cội và tinh thần cộng đồng của người Việt, đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2012.

Tín ngưỡng ấy, không chỉ được thể hiện qua những nghi lễ thành kính mà còn được bồi đắp trong đời sống tinh thần của mỗi gia đình, cộng đồng và dân tộc. Đó là sự kết nối giữa quá khứ với hiện tại, giữa các thế hệ hôm nay với tiền nhân; là sợi dây gắn kết những người con đất Việt, dù ở bất cứ vùng miền nào, đều hướng về cội nguồn chung và cùng gìn giữ những giá trị đã làm nên bản sắc, sức mạnh và sự trường tồn của dân tộc.

Với ý nghĩa đó, Khu Nghi lễ thờ Tổ tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam có vị trí và ý nghĩa đặc biệt trong không gian văn hóa của "Ngôi nhà chung" 54 dân tộc Việt Nam. Việc hình thành không gian văn hóa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương tại nơi hội tụ, giới thiệu và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc Việt Nam tạo nên một điểm kết nối giàu ý nghĩa: từ cội nguồn chung của dân tộc đến sự đa dạng, phong phú của các cộng đồng văn hóa đang cùng chung sống trên đất nước Việt Nam. Ở nơi đây, những giá trị văn hóa không chỉ được giới thiệu, bảo tồn mà còn được thực hành, trao truyền và lan tỏa thông qua chính cộng đồng - những chủ thể sáng tạo và gìn giữ văn hóa.

Từ Đất Tổ Phú Thọ, nơi lưu giữ và trao truyền những giá trị gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương; từ Cà Mau, vùng đất cực Nam của Tổ quốc, mang theo những sắc màu văn hóa đặc sắc của cộng đồng Khmer; cùng với đồng bào các dân tộc đang sinh hoạt hằng ngày tại "Ngôi nhà chung", chúng ta cùng hội tụ về đây.

Khoảng cách địa lý được thu hẹp trong một không gian văn hóa; sự khác biệt về tiếng nói, trang phục, phong tục, tập quán và hình thức sinh hoạt văn hóa trở thành những sắc màu làm nên sự phong phú của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Đó là hình ảnh rất đẹp về một đất nước thống nhất trong đa dạng, về những người con từ nhiều vùng miền cùng tìm về một cội nguồn, cùng chia sẻ niềm tự hào và trách nhiệm đối với di sản của dân tộc. Đây cũng chính là giá trị sâu sắc mà sự kiện "Cội nguồn di sản giữa lòng Thủ đô" muốn gửi gắm.

Thủ đô Hà Nội với truyền thống nghìn năm văn hiến, nơi hội tụ giá trị lịch sử, văn hóa và di sản đặc sắc của đất nước. Trong quá trình xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, bảo tồn và phát huy giá trị di sản không chỉ là yêu cầu đặt ra đối với công tác văn hóa, mà còn là nguồn lực quan trọng góp phần phát triển đời sống xã hội, thúc đẩy du lịch và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân. Từ góc độ quản lý nhà nước về văn hóa, thể thao và du lịch, chúng ta khẳng định bảo tồn di sản chỉ thực sự bền vững khi di sản được đặt trong đời sống của cộng đồng, được trao truyền giữa các thế hệ và được phát huy trong đời sống đương đại.

Trong định hướng đó, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam có vai trò đặc biệt. Với không gian văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam, Làng không chỉ là nơi giới thiệu giá trị văn hóa mà còn là nơi để giá trị ấy được thực hành, giao lưu, trao truyền và lan tỏa đến Nhân dân, du khách trong nước và quốc tế.

Khu Nghi lễ thờ Tổ cùng với các không gian văn hóa tại Làng cần tiếp tục được phát huy trong tổng thể các hoạt động văn hóa, giáo dục và du lịch; tăng cường kết nối với các địa phương, các điểm đến, các tổ chức, doanh nghiệp du lịch để hình thành những chương trình tham quan, trải nghiệm và những hành trình về nguồn có chiều sâu, có giá trị giáo dục và sức hấp dẫn đối với du khách.

Ban tổ chức mong muốn những giá trị về cội nguồn, về tinh thần đại đoàn kết các dân tộc và tình yêu đối với di sản sẽ tiếp tục được lan tỏa rộng rãi trong cộng đồng; để mỗi người dân, mỗi thế hệ, mỗi du khách khi đến với Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ được tham quan, trải nghiệm mà còn cảm nhận được sự gắn kết giữa cội nguồn - di sản - cộng đồng.

Minh Thư