Festival Thăng Long – Hà Nội: Đưa di sản vào dòng chảy sáng tạo

Kết hợp nghệ thuật truyền thống với công nghệ hiện đại

Chương trình Khai mạc Festival Thăng Long - Hà Nội 2026 được dàn dựng theo hướng kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và công nghệ hiện đại, hứa hẹn tạo nên một không gian nghệ thuật giàu bản sắc, mới mẻ và giàu tính trình diễn.

Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết, di sản không phải là những giá trị bất động nằm lại trong quá khứ, di sản luôn vận động, được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và không ngừng được tiếp nhận, sáng tạo lại trong đời sống đương đại.

Bởi vậy, chương trình sẽ không đi theo cách kể chuyện tuyến tính hay đơn thuần tái hiện những lát cắt lịch sử. Thay vào đó, các chất liệu truyền thống sẽ được đặt trong một dòng chảy liên tục, có sự giao thoa giữa quá khứ - hiện tại - tương lai, giữa nghệ thuật truyền thống và những phương thức biểu đạt hiện đại.

Đặc biệt, theo Tổng đạo diễn, đạo diễn Phạm Hoàng Giang, chương trình khai mạc được tổ chức trong không gian di sản có chiều sâu lịch sử, kết nối các giá trị văn hóa truyền thống với hình thức nghệ thuật đương đại. 

Với phương châm "Liên tục - Thích nghi - Kết nối", chương trình kết hợp ca, múa, nhạc cùng các công nghệ trình diễn hiện đại như 3D mapping, thực tế ảo tăng cường (AR), sàn xoay và hiệu ứng sân khấu đặc biệt, với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ tiêu biểu và các đoàn nghệ thuật đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ cùng các đoàn nghệ thuật của các tỉnh, thành phố trong nước như: Điện Biên, Đắk Lắk, Huế và TP Hồ Chí Minh.

Chương trình có sự tham dự có nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như: NSND Thanh Hoài, NSƯT Văn Ty, ca sĩ Tùng Dương, ca nương Kiều Anh, ca sĩ Nguyễn Ngọc Anh, nhóm OPLUS, Quách Mai Thy, Phùng Thanh Huyền, Ram C cùng các nghệ sĩ nước ngoài…

Nhiều tác phẩm được trình diễn được viết riêng cho chương trình, nhằm làm nổi bật vẻ đẹp văn hóa ngàn năm Thăng Long- Hà Nội như: "Nhịp phách Thăng Long"; Thắp sáng ngọn lửa di sản; "Hà Nội đất học đất linh";… Trong đó, "Nhịp phách Thăng Long" và "Hà Nội đất học đất linh" là hai tác phẩm xẩm sẽ được biểu diễn theo cách rất mới mẻ, thú vị. 

Kết nối di sản với nghệ thuật đương đại

Mở đầu hành trình Festival là Hoàng thành Thăng Long - nơi lưu giữ những dấu tích của kinh thành Thăng Long qua hàng nghìn năm lịch sử. Các công trình như Đoan Môn, Điện Kính Thiên, Bắc Môn, Hậu Lâu và Khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu góp phần tái hiện những lớp văn hóa nối tiếp nhau của vùng đất kinh kỳ.

Vào 20h00 ngày 12/9/2026, trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II, chương trình Giao lưu Nghệ thuật Quốc tế với chủ đề "Thăng Long – Hà Nội, nhịp cầu di sản" (Thanglong – Hanoi, Bridge of Heritage) sẽ mang đến những màn trình diễn đặc sắc với sự tham gia dự kiến của các đoàn nghệ thuật đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, cùng các đoàn nghệ thuật đến từ Điện Biên, Đắk Lắk, Huế và TP. Hồ Chí Minh.

Bên cạnh đó, chương trình nghệ thuật nhạc trẻ, góp phần mở rộng đối tượng công chúng tham gia Festival, đặc biệt là khán giả trẻ, đồng thời tạo sự kết nối giữa các hình thức nghệ thuật đương đại với không gian di sản. Chương trình lấy hình tượng "MOVE FEST - Chuyến tàu tiếp nối tinh hoa" làm concept xuyên suốt , khi di sản tiếp tục chuyển động, văn hóa sẽ tiếp tục được bồi đắp; khi thế hệ trẻ trở thành người đồng hành trên chuyến tàu ấy, tinh hoa Việt Nam sẽ không chỉ được gìn giữ, mà còn được tiếp nối, sáng tạo và lan tỏa đến tương lai.

Để bảo tàng trở thành không gian văn hóa sống

Trong dòng chảy ấy, Bảo tàng Hà Nội là một điểm kết nối quan trọng, nơi các giá trị lịch sử và văn hóa được tiếp cận thông qua trưng bày, nghiên cứu, trải nghiệm và biểu diễn.

Từ ngày 11 đến 20/9, tại đây diễn ra chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật với sự tham gia của nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, các câu lạc bộ, trường đào tạo và không gian văn hóa sáng tạo. Cách tổ chức này hướng tới đưa di sản văn hóa phi vật thể đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Mở đầu là trưng bày và tọa đàm "Hướng về thành phố xa xưa: Hai thập niên tân nhạc Hà Nội (1934-1954)". Khoảng 100 tư liệu, hiện vật như tờ nhạc, bản nhạc gốc, đĩa hát, hình ảnh nhạc sĩ, ca sĩ được giới thiệu, góp phần tái hiện đời sống âm nhạc Hà Nội trong những thập niên đầu của nền tân nhạc Việt Nam.

Bên cạnh đó là chương trình "Âm nhạc và Di sản", giới thiệu Tuồng, Chèo, Ca trù, Xẩm và tạo điều kiện để công chúng trải nghiệm hóa trang, trang phục, đạo cụ, giao lưu với nghệ nhân. Chương trình "Kết nối di sản – Kiến tạo tương lai" lại đặt âm nhạc truyền thống trong mối liên hệ với các nhóm nhạc trẻ, câu lạc bộ học sinh - sinh viên và nghệ sĩ cộng đồng.

"Mạch nguồn di sản" tiếp tục kết hợp triển lãm, tọa đàm và nghệ thuật, kể câu chuyện về quê hương, tình mẹ, hòa bình và sự gắn kết văn hóa Việt Nam. Qua đó, Bảo tàng Hà Nội không chỉ là nơi lưu giữ hiện vật mà hướng tới trở thành điểm đến văn hóa, sáng tạo, nơi di sản được gìn giữ bằng thực hành và lan tỏa bằng sự tham gia của cộng đồng.

Nghệ thuật đương đại "đối thoại" cùng di sản

Festival cũng đưa công chúng đến với Bát Tràng - vùng đất nổi tiếng với nghề gốm truyền thống. Trong khuôn khổ Festival, chương trình nghệ thuật "Thanh âm Gốm" diễn ra ngày 19/9, khai thác âm thanh từ chất liệu và nhạc cụ gốm, tạo cách tiếp cận mới với di sản làng nghề: gốm không chỉ được nhìn thấy mà còn có thể được lắng nghe.

Bên cạnh đó, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, một biểu tượng của truyền thống hiếu học và nền văn hiến Thăng Long - Hà Nội, các hoạt động được thiết kế theo hướng kết nối lịch sử, văn hóa với nghệ thuật và trải nghiệm.

Từ 11/9 – 19/9/2026, tại không gian Hồ Văn, Di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám, hoạt động "Nét Hà Thành – Trưng bày Áo dài" sẽ đưa công chúng khám phá hành trình biến chuyển của tà áo dài qua các thời kỳ lịch sử. Thông qua không gian trưng bày, những dáng áo, chất liệu và phong cách áo dài được tái hiện, kể lại câu chuyện về nét thanh lịch Hà Thành và sức sống của trang phục truyền thống trong đời sống đương đại.

Từ 12/9 – 19/9/2026, tại Hậu vườn Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hoạt động "Nét Kinh Kỳ – Tranh & Tượng" mở ra không gian nghệ thuật, nơi những câu chuyện về con người, vẻ đẹp và di sản Thăng Long – Hà Nội được kể lại qua ngôn ngữ hội họa và điêu khắc.

Triển lãm giới thiệu các tác phẩm hội họa và mỹ thuật tượng độc đáo của các nghệ sĩ đương đại, mang đến những góc nhìn đa dạng về Hà Nội: từ những giá trị văn hóa được trao truyền qua thời gian đến hình ảnh một Thủ đô đang không ngừng chuyển động. Không gian trưng bày cũng là dịp để công chúng gặp gỡ những cách thể hiện mới, nơi nghệ thuật đương đại đối thoại cùng di sản, tạo nên những kết nối thú vị giữa truyền thống và sáng tạo.

Từ 14/9 – 19/9/2026, tại Hậu vườn Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hoạt động "Nhất Trống – Tiếng vang Di sản" đưa công chúng đến với thế giới của những chiếc trống truyền thống – nơi mỗi nhịp trống vang lên đều mang theo câu chuyện về văn hóa và cộng đồng.

Không gian trưng bày giới thiệu những bộ trống truyền thống đặc sắc, được tuyển chọn từ các làng nghề và nghệ nhân tiêu biểu: trống Đọi Tam (miền Bắc), nghệ nhân Đặng Minh Tâm (Tây Nguyên) và Long An (miền Nam). Từ kỹ thuật chế tác, chất liệu đến âm thanh, mỗi bộ trống mang một sắc thái riêng, góp phần tạo nên bức tranh đa dạng của văn hóa Việt Nam.

Từ 15/9 – 19/9/2026, tại Khu Nội Tự, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hoạt động "Nét chữ An nhiên" mang đến không gian thưởng lãm, trải nghiệm và giao lưu với nghệ thuật thư pháp. Chương trình giới thiệu những tác phẩm thư pháp xuất sắc từ các câu lạc bộ thư pháp uy tín trên toàn quốc, đồng thời kết hợp trình diễn thư pháp sống động, giao lưu cùng các nhà thư pháp hàng đầu và hòa tấu âm nhạc dân tộc sâu lắng.

19h30 ngày 12/9/2026, tại Vườn Giám – Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chương trình nghệ thuật đặc sắc "Khai Văn" sẽ đưa khán giả trở về với những giá trị của truyền thống hiếu học và triết lý Đạo học Việt Nam. "Khai Văn" không chỉ là câu chuyện về học vấn, mà còn là hành trình khai tâm – khai trí – khai chí và khai nghiệp, để con người học cách làm người vừa tài đứa, vừa có ý chí làm nên nghiệp lớn; từ đó nuôi dưỡng tinh thần cống hiến cho gia đình, cộng đồng và xã hội.

Đáng chú ý, công nghệ tiếp tục được sử dụng để mở rộng cách tiếp cận di sản. Tối 16/9, tại Sân Thái Học, công chúng có thể trải nghiệm bộ phim 3D Mapping "Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên", ứng dụng trình chiếu ánh sáng hiện đại trên kiến trúc cổ, gắn với mốc 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026).

Festival Thăng Long – Hà Nội không chỉ là chuỗi sự kiện văn hóa, mà còn hướng tới tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Thủ đô; thúc đẩy sáng tạo nghệ thuật trên nền tảng truyền thống, tăng cường giao lưu văn hóa trong nước và quốc tế. Qua đó góp phần phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và quảng bá hình ảnh Hà Nội - Thành phố Vì hòa bình, Thành phố Sáng tạo của UNESCO.

Minh Thư