Hà Nội kiến tạo không gian phát triển mới hai bên sông Hồng

Sáng 11/9, Sở Xây dựng Hà Nội tổ chức Hội nghị trực tuyến tiếp nhận, tổng hợp ý kiến và trả lời nhân dân theo cơ chế thống nhất của Thành phố về Đồ án Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỉ lệ 1/5000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở) và Phương án, vị trí đường bộ Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, tỉ lệ 1/500.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Minh Tâm chủ trì và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp từ điểm cầu trụ sở UBND thành phố Hà Nội với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các sở, ngành và 24 xã, phường liên quan; đồng thời kết nối trực tuyến tới 126 xã, phường trên địa bàn Thành phố.

Đưa sông Hồng trở thành trục phát triển chiến lược của Thủ đô

Thông tin tại hội nghị, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội Đào Duy Hưng cho biết, Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội là đơn vị tư vấn lập phương án điều chỉnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng.

Theo ông Đào Duy Hưng, việc điều chỉnh quy hoạch là bước cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được phê duyệt tại Quyết định số 2512 ngày 13/5/2026 của UBND thành phố Hà Nội.

Điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh không chỉ phục vụ một dự án giao thông mà hướng tới tổ chức, sắp xếp lại toàn bộ không gian đô thị ven sông theo hướng hiện đại, sinh thái, tăng cường kết nối hai bờ, đồng thời đặt yêu cầu bảo đảm an toàn phòng, chống lũ là nguyên tắc xuyên suốt.

Theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô, sông Hồng được xác định là một trong những trục tăng trưởng, cực phát triển không gian cảnh quan đa chức năng, trung tâm dịch vụ, thương mại và động lực phát triển lớn của Hà Nội.

Trong cấu trúc đó, Đại lộ cảnh quan sông Hồng được định hướng trở thành trục chủ đạo của không gian xanh trung tâm, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị; không gian văn hóa, sáng tạo, khoa học và công nghệ.

Không gian hai bên sông Hồng được định hướng trở thành không gian tiêu biểu cho hình ảnh Hà Nội văn hiến, bản sắc, sáng tạo, hướng tới hình thành biểu tượng mới của Thủ đô; đồng thời kết nối với các tỉnh, thành phố dọc sông Hồng và các khu vực thuộc hệ thống sông Hồng, tạo thành vùng cảnh quan liên kết phía Bắc Thủ đô.

Về phạm vi, khu vực nghiên cứu nằm giữa đê tả và đê hữu sông Hồng, với quy mô diện tích giai đoạn đến năm 2045 và 2065 khoảng 11.000-15.000ha. Dân số đến năm 2045 khoảng 0,8 triệu người; đến năm 2065, đô thị có thể quy hoạch đạt ngưỡng chịu tải tối đa không quá 1,2 triệu người.

Quy mô dân số cụ thể sẽ được xác định trên cơ sở tính chất, chức năng của từng khu vực và khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng.

Hình thành cấu trúc đô thị thống nhất hai bên sông

Theo phương án điều chỉnh, không gian sông Hồng được xác định là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, không gian văn hóa, đổi mới sáng tạo, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Thủ đô.

Hai bên sông sẽ trở thành trục xương sống về cảnh quan, văn hóa, lịch sử và môi trường, kết nối liên thông với đô thị trung tâm phía Bắc và phía Nam, từng bước hình thành một cấu trúc đô thị hoàn chỉnh, thống nhất.

Quá trình phát triển phải tôn trọng tối đa địa hình tự nhiên, hạn chế tác động tiêu cực tới môi trường và dòng chảy, đồng thời bảo đảm không gian phân lũ và an toàn cho người dân.

Một trong những định hướng đáng chú ý là tổ chức hệ thống công viên văn hóa kết hợp sinh thái, công viên chuyên đề, công viên vui chơi giải trí và các không gian công cộng. Hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật được phát triển theo hướng hiện đại, an toàn, bảo đảm tính hệ thống và liên hoàn trong kết nối hạ tầng.

Cùng với đó, Thành phố định hướng tăng cường kết nối hai bờ sông, bổ sung các cầu qua sông với hình thức kiến trúc độc đáo, tạo điểm nhấn cho cảnh quan đô thị; tổ chức các tuyến đường cảnh quan gắn với chức năng hai bên sông và các công trình, điểm khai thác không gian mặt nước phục vụ phát triển kinh tế, du lịch, dịch vụ đường thủy.

Theo Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội, mục tiêu lớn nhất của việc điều chỉnh quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/5000 là cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Qua đó, Hà Nội không chỉ giải quyết yêu cầu về giao thông mà tổ chức lại không gian phát triển, hệ thống phân lũ, công viên xanh, hạ tầng kỹ thuật và các khu vực đô thị ven sông.

Đồ án được xây dựng trên 6 nhóm giá trị xuyên suốt, gồm an toàn phòng, chống lũ; sinh thái; hạ tầng; chuyển đổi chức năng; phát triển kinh tế, văn hóa và văn minh đô thị.

Cùng với định hướng quy hoạch mới, Thành phố đã hình thành các chương trình, dự án cụ thể, trong đó có chủ trương đầu tư Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, hệ thống giao thông, công viên và các khu đô thị sinh thái.

Phát triển đô thị nhưng không làm suy giảm khả năng thoát lũ

Một trong những yêu cầu quan trọng nhất đối với đồ án là giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa phát triển đô thị với bảo đảm an toàn phòng, chống lũ.

Theo ông Đào Duy Hưng, điều chỉnh quy hoạch phải tuân thủ Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, đồng thời bảo đảm tính thống nhất của cấu trúc không gian hai bên sông.

Đồ án không được làm suy giảm khả năng thoát lũ, không lấn chiếm hành lang lũ, hành lang đê; phải bảo vệ không gian mặt nước, cảnh quan sông, đồng thời bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và tăng cường kết nối với các phân khu lân cận. Như vậy, việc phát triển đô thị ven sông Hồng được đặt trong khuôn khổ kiểm soát chặt chẽ, với nguyên tắc "điều kiện đi trước quyền phát triển".

Theo đó, quy hoạch phân khu xác định phạm vi nghiên cứu, chức năng, nhu cầu phát triển và yêu cầu tổ chức không gian. Các mô hình thủy lực, nội dung kiểm tra, đánh giá phải được cơ quan chuyên ngành khẳng định. Trên cơ sở đó, quy hoạch chi tiết và các dự án đầu tư xây dựng mới xác định cụ thể các chỉ tiêu sử dụng đất, quy mô và giải pháp phù hợp với từng dự án thành phần.

Các dự án cũng phải đề xuất giải pháp giảm thiểu, khắc phục và bảo đảm an toàn trong trường hợp chịu tác động từ những yếu tố liên quan đến đê, đập hoặc quá trình vận hành.

Đặc biệt, trong quá trình triển khai dự án tại một khu vực, nếu phát hiện phương án làm gia tăng lũ hoặc làm thay đổi chức năng, quy mô của khu vực thì nội dung quy hoạch phải được điều chỉnh trước khi triển khai.

Cách tiếp cận này cho thấy quy hoạch sông Hồng đang chuyển từ tư duy quy hoạch tĩnh sang quy hoạch gắn với chiến lược phát triển và thực tiễn triển khai, qua đó tạo sự thống nhất giữa quy hoạch, chủ trương đầu tư và định hướng phát triển dài hạn của Thủ đô.

Kiến tạo 11 công viên sinh thái với khoảng 3.500ha

Theo Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội, đồ án điều chỉnh đã cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Trung ương và Thành phố, xác định sông Hồng không chỉ là hành lang xanh sinh thái mà còn trở thành trục chiến lược và không gian trung tâm của Thủ đô.

Một trong những mục tiêu quan trọng là kết nối hai bờ, từng bước đưa đô thị hướng ra sông thông qua Đại lộ cảnh quan, hệ thống cầu, giao thông công cộng, công viên và các không gian tích hợp với mặt nước.

Đáng chú ý, đồ án định hướng kiến tạo hệ thống công viên sinh thái quy mô lớn gồm 11 công viên với tổng diện tích khoảng 3.500ha, gắn với cảnh quan thoát lũ và chức năng chứa nước sinh thái.

Quỹ đất ven sông sẽ được khai thác có chọn lọc, phát triển đô thị hai bờ phù hợp với điều kiện địa hình, thủy lực và yêu cầu an toàn phòng, chống lũ, qua đó giảm thiểu nguy cơ tai biến thiên nhiên và những tác động của quá trình phát triển hạ tầng.

Cùng với kiến tạo không gian mới, đồ án đặt ra yêu cầu tái thiết các khu dân cư, thực hiện chỉnh trang, di dời, tái định cư theo lộ trình phù hợp, với yêu cầu bảo đảm điều kiện sống mới cho người dân trước khi thực hiện di dời.

Các giá trị di sản lâu đời, làng nghề và không gian văn hóa cũng được tích hợp trong cấu trúc phát triển mới, song song với việc nâng cao chất lượng hạ tầng và môi trường sống.

Qua đó, Hà Nội hướng tới chuyển từ tư duy chủ yếu quản lý bãi sông sang chủ động kiến tạo không gian sông Hồng, tạo nền tảng triển khai các dự án chiến lược và mở ra dư địa phát triển mới cho Thủ đô trong dài hạn.

Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội Đào Duy Hưng cho biết, các nội dung được trình bày tại hội nghị là những tiêu chí tổng thể và cơ sở của việc điều chỉnh quy hoạch. Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội sẽ tiếp tục tiếp thu ý kiến đóng góp của các đại biểu và nhân dân, làm cơ sở hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền theo quy định.

Thùy Chi