Hà Nội thúc đẩy làm chủ công nghệ giao thông thông minh

Kết nối dữ liệu để chủ động điều hành

Tại Hội nghị giao ban tháng 10/2026 của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy Hà Nội mới đây, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ lựa chọn trong 30 bài toán lớn của Thành phố những nhiệm vụ có nhu cầu ứng dụng rõ ràng, xác định cơ quan tiếp nhận và doanh nghiệp cùng thực hiện. Các khâu đặt hàng, tài trợ, thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa cần được tổ chức liên thông.

Chỉ đạo này đặt trọng tâm vào khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào sử dụng và phát triển năng lực công nghệ của doanh nghiệp. Với giao thông thông minh, yêu cầu đó có thể nhìn từ những việc Hà Nội đang triển khai: tổ chức nguồn dữ liệu phục vụ quản lý, kết nối thiết bị với hệ thống điều hành và tạo điều kiện để doanh nghiệp kiểm chứng công nghệ trong thực tế.

Trước đó, ngày 12/10/2026, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng ký Quyết định số 5695/QĐ-UBND ban hành Danh mục dữ liệu mở và dữ liệu dùng chung của Thành phố. Trong 171 danh mục dữ liệu mở có thông tin về mạng lưới tuyến, biểu đồ xe trên tuyến, mạng lưới đường sắt đô thị, điểm dừng xe buýt, nhà ga và điểm kết nối giao thông công cộng.

UBND TP. Hà Nội giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì hướng dẫn các cơ quan, đơn vị kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu, đồng thời quản lý, vận hành Cổng dữ liệu TP. Hà Nội. Sở cũng chủ trì đánh giá chất lượng dữ liệu mở và dữ liệu dùng chung khi kết nối với nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu, kho dữ liệu tập trung và cổng dữ liệu của Thành phố. Các đơn vị quản lý dữ liệu chịu trách nhiệm cập nhật thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời.

Quy mô mạng lưới xe buýt cho thấy khối lượng thông tin cần tổ chức và khai thác. Theo Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông TP. Hà Nội, tính đến tháng 3/2026, mạng lưới có 155 tuyến, 2.239 xe và 5.024 điểm dừng, tiếp cận toàn bộ 126 xã, phường. Khi được chuẩn hóa và kết nối, dữ liệu tuyến, điểm dừng và lộ trình có thể phục vụ hành khách tra cứu hành trình, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý phân tích nhu cầu đi lại và nghiên cứu điều chỉnh mạng lưới.

Ở lớp hạ tầng kỹ thuật, Kế hoạch số 261/KH-UBND ngày 6/7/2026 về ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong giao thông thông minh đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2028 có ít nhất một trung tâm điều hành giao thông với tối thiểu 9 chức năng, trang bị thiết bị IoT cho 80% nút giao trên các tuyến vành đai và trục hướng tâm. Giai đoạn 2029-2035, Thành phố hướng tới hoàn thiện 12 chức năng điều hành, tích hợp dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời thí điểm phương tiện tự hành tại ít nhất hai khu vực đô thị hoặc khu công nghiệp.

Đầu tư theo lộ trình này đòi hỏi các hệ thống mới có khả năng kết nối với hạ tầng đã hình thành. Tại cuộc họp giữa tháng 10 về phương án thuê tư vấn triển khai Đề án "Đô thị Hà Nội thông minh", Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng yêu cầu rà soát các nền tảng hiện có, làm rõ kiến trúc, lộ trình, cơ chế chia sẻ dữ liệu và mô hình vận hành. Việc thuê tư vấn phải gắn với đào tạo, chuyển giao phương pháp và tri thức để Thành phố có thể chủ động quản lý, vận hành hệ thống sau khi triển khai.

Từ đặt hàng nghiên cứu đến thử nghiệm tại Hòa Lạc

Tại hội nghị ngày 20/10, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng danh mục nhiệm vụ ưu tiên năm 2027, báo cáo UBND TP. Hà Nội trước ngày 15/11/2026; yêu cầu khẩn trương hoàn thiện điều kiện hoạt động của các quỹ theo quy định, tháo gỡ vướng mắc về sở hữu trí tuệ, định giá và chuyển giao công nghệ.

Với Hòa Lạc, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội yêu cầu phát huy vai trò hạt nhân đổi mới sáng tạo, gắn đào tạo, nghiên cứu và thử nghiệm với sản xuất công nghệ cao. Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp TP. Hà Nội cần hoàn thiện phương án quản trị, làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước và trách nhiệm phát triển, vận hành hạ tầng. Thu hút dự án phải gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi giá trị.

Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp TP. Hà Nội cho biết, đơn vị đã hướng dẫn các tổ chức, doanh nghiệp xây dựng hồ sơ thử nghiệm có kiểm soát trong các lĩnh vực giao thông thông minh, phương tiện tự hành và chế biến đất hiếm. Với giao thông, dự án của Công ty cổ phần Phenikaa-X là một trường hợp cụ thể đưa cơ chế thử nghiệm theo Luật Thủ đô và Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố vào thực tế.

Hà Nội cũng đã cho phép doanh nghiệp thử nghiệm xe buýt mini tự hành, robotaxi, xe quét đường và robot giao hàng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và khuôn viên Đại học Quốc gia Hà Nội ở Hòa Lạc. Dự án được phép thử nghiệm trong 24 tháng. Hoạt động triển khai từ ngày 10/9/2026.

Theo PGS.TS Lê Anh Sơn, Giám đốc Công ty cổ phần Phenikaa-X, Giám đốc Đại học Phenikaa, doanh nghiệp đã có hơn 5 năm nghiên cứu, thực hiện hàng nghìn lượt thử nghiệm với hàng chục nghìn kilômét vận hành. Các công nghệ được phát triển gồm bản đồ số độ chính xác cao, định vị, nhận diện môi trường, hoạch định lộ trình và điều khiển phương tiện.

Mật độ xe máy lớn, dòng phương tiện đan xen và diễn biến giao thông thay đổi nhanh đặt ra yêu cầu riêng đối với các thuật toán nhận diện và xử lý tình huống. Thử nghiệm trong phạm vi xác định giúp doanh nghiệp thu thập dữ liệu vận hành, đánh giá độ ổn định, xác định giới hạn của hệ thống và điều chỉnh thuật toán. Cơ quan quản lý cũng có thêm căn cứ xem xét các điều kiện an toàn và khả năng mở rộng ứng dụng.

Theo ông Lê Thanh Sơn, Phó Trưởng ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp TP. Hà Nội, để phục vụ thử nghiệm,Ban Quản lý đang triển khai kế hoạch hoàn thiện hạ tầng số tại Hòa Lạc, tập trung vào hạ tầng viễn thông, bảo đảm 5G toàn khu và thí điểm cột thông minh tích hợp IoT trên một số tuyến đường nội khu. Ban Quản lý đồng thời thực hiện giám sát định kỳ và đột xuất đối với thử nghiệm giao thông tự hành.

Đo hiệu quả đầu tư công nghệ từ thực tế vận hành

Tại Hà Nội, Trung tâm điều khiển giao thông ứng dụng AI của Công an Thành phố được đưa vào hoạt động từ tháng 12/2025. Đến tháng 7/2026, Thành phố đưa vào vận hành 36 màn hình LED thông tin, cảnh báo trên các tuyến đường, nút giao trọng điểm. Hệ thống gần 5.000 camera AI và trợ lý ảo AI hỗ trợ công tác quản lý, điều hành.

Theo Trung tá Đào Việt Long, Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông, camera AI có thể đếm lưu lượng phương tiện, cung cấp dữ liệu để điều chỉnh thời gian đèn tín hiệu phù hợp với thực tế. Màn hình LED giúp thông tin về tình trạng ùn tắc, hướng dẫn phân luồng và gợi ý lộ trình thay thế cho người đi đường. Đây là một ví dụ về cách dữ liệu thu nhận tại nút giao được sử dụng để hỗ trợ quyết định điều hành.

Theo báo cáo của Công an Thành phố, từ ngày 11/9 đến 7/10/2026, camera AI đã phát hiện và gửi thông báo xử lý hơn 17.000 trường hợp vi phạm giao thông. Trong cùng kỳ, Thành phố ghi nhận 351 lượt điểm ùn tắc, chủ yếu vào giờ cao điểm. Số trường hợp vi phạm được phát hiện phản ánh khả năng giám sát của hệ thống. Để đánh giá hiệu quả điều tiết, cần theo dõi thêm những chỉ số sát với việc đi lại, như thời gian chờ tại nút giao, lưu lượng phương tiện qua nút và thời gian xử lý sự cố.

Nguồn lực đầu tư cho các hệ thống này cũng cần được theo dõi theo từng dự án. Theo Sở Tài chính Hà Nội, dự án nâng cấp Trung tâm thông tin chỉ huy Công an Thành phố và lắp đặt camera phục vụ giám sát, điều hành giao thông đã giải ngân 460.903 triệu đồng trên 648.642 triệu đồng, đạt 71,06%. Dự án triển khai hệ thống camera giám sát AI phục vụ an ninh và hỗ trợ giải quyết 5 điểm nghẽn của Thành phố đã giải ngân 2.193.424 triệu đồng trên 3.200.000 triệu đồng, đạt 68,54%.

Tỷ lệ giải ngân cho thấy tiến độ sử dụng vốn của từng dự án. Chất lượng đầu tư còn phụ thuộc vào khả năng kết nối với hệ thống sẵn có, độ ổn định khi vận hành và năng lực của đội ngũ tiếp nhận công nghệ. Với nhiệm vụ nghiên cứu, yêu cầu xác định đơn vị sử dụng ngay từ khâu đặt hàng giúp làm rõ sản phẩm sẽ phục vụ công việc nào, do ai tiếp nhận và được đánh giá bằng kết quả gì. Đó là cách đưa chỉ đạo của lãnh đạo Thành phố về làm chủ công nghệ vào từng nhiệm vụ cụ thể của giao thông thông minh.

Minh Anh