Hà Nội tìm cách đưa 18 làng nghề Chuyên Mỹ vào chuỗi du lịch

Ngày 16/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND xã Chuyên Mỹ tổ chức chương trình khảo sát và hội nghị nâng cấp chất lượng dịch vụ, kết nối điểm đến du lịch Chuyên Mỹ với các doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn thành phố. Tại hội nghị, các chuyên gia và doanh nghiệp đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm chuyển lợi thế làng nghề truyền thống thành sản phẩm du lịch có khả năng khai thác thực tế.

Tiềm năng lớn, liên kết du lịch còn hạn chế

Cách trung tâm Hà Nội khoảng 40 km, xã Chuyên Mỹ có vị trí thuận lợi để phát triển các chương trình du lịch trong ngày, cuối tuần và kết nối với những điểm đến ở phía Nam Thủ đô. Địa phương có nhiều làng nghề truyền thống, di tích lịch sử, văn hóa và cảnh quan nông thôn đặc trưng.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ Nguyễn Thị Thùy Hương, toàn xã hiện có 35 làng nghề, trong đó 18 làng nghề được công nhận. Ba điểm du lịch đã được UBND thành phố Hà Nội công nhận gồm làng nghề khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ; làng nghề may Vân Từ và làng nghề giày da Phú Yên.

Trong đó, nghề khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ nổi tiếng với kỹ thuật chế tác tinh xảo, lưu giữ nhiều giá trị mỹ thuật và bí quyết nghề truyền thống. Bên cạnh đó, địa phương có 85 di tích lịch sử, văn hóa, 24 lễ hội truyền thống. Riêng làng cổ Cựu còn khoảng 40 ngôi nhà cổ mang dấu ấn kiến trúc giao thoa giữa truyền thống Việt Nam với phong cách phương Tây và Đông Dương.

Không gian sản xuất nông nghiệp cũng mở ra khả năng phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm. Một số mô hình trồng rau sạch ứng dụng công nghệ cao, kết hợp tham quan làng nghề và tìm hiểu đời sống nông thôn có thể trở thành những điểm dừng chân trong hành trình khám phá Chuyên Mỹ.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Thùy Hương, hệ thống giao thông, bãi đỗ xe, cơ sở lưu trú, dịch vụ phụ trợ và nguồn nhân lực phục vụ du lịch vẫn còn hạn chế. Hoạt động quảng bá, xúc tiến chưa tương xứng với tiềm năng, trong khi việc kết nối các điểm tham quan thành sản phẩm du lịch hoàn chỉnh còn gặp khó khăn.

Trưởng phòng Lữ hành, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phan Huy Cường nhận định, Chuyên Mỹ có lợi thế về làng nghề truyền thống, đội ngũ nghệ nhân và hệ thống di sản văn hóa đặc sắc. Tuy nhiên, sự liên kết giữa nghệ nhân, cơ sở sản xuất, đơn vị cung ứng dịch vụ và doanh nghiệp lữ hành chưa thường xuyên, các sản phẩm chưa hình thành chuỗi khai thác ổn định.

Theo ông Phan Huy Cường, để thu hút du khách, địa phương cần đánh giá sức hấp dẫn của từng điểm đến, nhất là làng nghề khảm trai, sơn mài và làng cổ Cựu; đồng thời xây dựng chương trình tham quan, trải nghiệm phù hợp với từng phân khúc khách. Việc hoàn thiện điều kiện đón tiếp, dịch vụ ăn uống, mua sắm và kết nối thị trường cũng cần được quan tâm.

Thực tế này đặt ra yêu cầu thay đổi cách khai thác tài nguyên du lịch, từ giới thiệu làng nghề và bán sản phẩm thủ công đơn thuần sang tổ chức những hành trình trải nghiệm có chiều sâu, gắn với hoạt động sản xuất và đời sống của người dân.

Đưa du khách vào không gian sản xuất làng nghề

Từ góc độ doanh nghiệp lữ hành, TS. Phùng Quang Thắng, Phó Chủ tịch Thường trực Liên chi hội Lữ hành Việt Nam, đánh giá Chuyên Mỹ có lợi thế khi nhiều làng nghề vẫn duy trì hoạt động sản xuất truyền thống, tạo điều kiện để du khách trực tiếp tìm hiểu quy trình chế tác và gặp gỡ nghệ nhân.

Theo ông Phùng Quang Thắng, địa phương cần xây dựng trung tâm thông tin du lịch chuyên nghiệp, cung cấp thông tin đầy đủ cho du khách và doanh nghiệp lữ hành, đồng thời tổ chức các hoạt động trải nghiệm nghề có chiều sâu.

Một trong những hướng khai thác được đề xuất là xây dựng câu chuyện du lịch từ nghề may comple của làng Cựu, kết nối lịch sử những người thợ làng với hoạt động may mặc tại khu phố cổ Hà Nội. Cách tiếp cận này có thể giúp du khách hiểu thêm giá trị văn hóa và lịch sử của nghề truyền thống, thay vì chỉ tham quan, mua sắm.

Ông Vũ Văn Tuyên, Giám đốc Công ty Du lịch Travelogy Việt Nam, cho rằng giá trị khác biệt của Chuyên Mỹ nằm ở những làng nghề vẫn đang hoạt động, nơi người dân trực tiếp sản xuất và duy trì sinh kế bằng nghề truyền thống.

Theo ông Tuyên, địa phương cần định vị thương hiệu điểm đến, giúp du khách biết rõ khi đến Chuyên Mỹ sẽ được khám phá, trải nghiệm những gì. Các cơ sở sản xuất có thể xây dựng không gian trải nghiệm có hướng dẫn, để khách tự tay thực hiện một số công đoạn và sau khoảng một đến ba giờ có thể mang sản phẩm hoàn thiện về làm kỷ niệm.

Bên cạnh đó, các chương trình tham quan có thể kết hợp trải nghiệm nông nghiệp theo mô hình từ nông trại đến bàn ăn, tìm hiểu quy trình sản xuất, chế biến món ăn, thưởng thức ẩm thực địa phương và mua sắm sản phẩm thủ công.

Việc đa dạng hóa hoạt động không chỉ giúp tăng sức hấp dẫn của điểm đến mà còn tạo điều kiện để các hộ sản xuất, kinh doanh dịch vụ tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội Nguyễn Tiến Đạt nhấn mạnh định hướng "bán trải nghiệm hơn bán sản phẩm", bởi cảm xúc và sự tham gia trực tiếp của du khách là yếu tố tạo nên sự khác biệt cho du lịch làng nghề.

Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, muốn phát triển bền vững, hoạt động du lịch phải đặt lợi ích của cộng đồng dân cư ở vị trí trung tâm. Các sản phẩm lưu niệm cần mang nét đặc trưng của địa phương, có tính nghệ thuật, nhỏ gọn và thuận tiện vận chuyển, nhất là đối với khách quốc tế.

Từ tiềm năng hiện có, ông Nguyễn Tiến Đạt gợi ý xây dựng chương trình du lịch một điểm đến, năm làng nghề, với thời lượng một ngày hoặc hai ngày một đêm, kết hợp tham quan, trải nghiệm, mua sắm và lưu trú.

Đáng chú ý, Hiệp hội Du lịch Hà Nội đang nghiên cứu khả năng hình thành tuyến du lịch phía Nam Thủ đô, kết nối chùa Đậu, xã Chuyên Mỹ và làng hoa cây cảnh Hồng Vân thành chương trình tham quan trong ngày.

Để triển khai những ý tưởng này, địa phương cần nâng cấp khu vực đón tiếp, nhà vệ sinh, cải thiện cảnh quan, tăng diện tích cây xanh, tạo không gian thân thiện và thuận tiện cho du khách.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Bùi Thục Anh, Giám đốc Công ty Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hy Vọng, đề xuất mỗi điểm tham quan lựa chọn sản phẩm tiêu biểu, bảo đảm chất lượng để giới thiệu và phục vụ nhu cầu mua sắm. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp giữa chính quyền, cơ sở sản xuất và doanh nghiệp lữ hành, qua đó đánh giá hiệu quả kinh tế thực tế từ hoạt động du lịch.

Trước yêu cầu phát triển mới, xã Chuyên Mỹ đã xây dựng Đề án "Bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống gắn với du lịch trải nghiệm và công nghiệp văn hóa giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045", hướng tới nâng cấp hạ tầng, đào tạo nhân lực, phát triển sản phẩm OCOP và tăng cường liên kết doanh nghiệp.

Theo thông tin từ lãnh đạo xã Chuyên Mỹ, điểm du lịch làng nghề khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ cũng đã được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đề xuất tham gia Hội thi "Điểm đến du lịch nông thôn Việt Nam tốt nhất" năm 2026. Đây được xem là cơ hội để địa phương tăng cường quảng bá giá trị làng nghề và hình ảnh điểm đến.

Việc kết nối với doanh nghiệp lữ hành được kỳ vọng giúp Chuyên Mỹ từng bước xây dựng các chương trình du lịch phù hợp với nhu cầu thị trường, hình thành chuỗi dịch vụ từ tham quan, trải nghiệm đến mua sắm, ẩm thực và lưu trú.

Với Chuyên Mỹ, vấn đề hiện nay không phải thiếu tài nguyên mà là khả năng tổ chức, liên kết và chuyển hóa những giá trị sẵn có thành sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh. Khi nghệ nhân trở thành người giới thiệu nghề, cơ sở sản xuất trở thành điểm trải nghiệm và người dân được hưởng lợi trực tiếp từ mỗi chuyến tham quan, du lịch làng nghề mới có thể tạo thêm động lực phát triển kinh tế nông thôn, đồng thời góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống của Thủ đô.

Minh Anh