Hà Nội tìm giải pháp tháo gỡ những bất cập trong quản lý chất thải

Sáng 22/10, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội tổ chức phiên chất vấn về lĩnh vực môi trường, tập trung đánh giá kết quả thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ môi trường, làm rõ những tồn tại, hạn chế và đề xuất giải pháp khắc phục.

Tỉ lệ xử lý rác bằng công nghệ đốt phát điện đạt 83%

Theo báo cáo giám sát của Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND thành phố, Hà Nội đã cơ bản ban hành đồng bộ hệ thống cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường, với 33 văn bản, gồm: Nghị quyết của HĐND thành phố, quyết định, chỉ thị, kế hoạch và văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của UBND thành phố cùng các sở, ngành.

Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025, thành phố đã phân cấp nhiệm vụ quản lý môi trường cho cấp xã, chuyển nhiệm vụ chi duy trì vệ sinh môi trường sang ngân sách cấp xã.

Trong lĩnh vực chất thải rắn sinh hoạt, việc xử lý tại 2 khu xử lý tập trung cơ bản đáp ứng nhu cầu hiện tại. Tỉ lệ xử lý bằng công nghệ đốt phát điện đạt 83%, tỉ lệ chôn lấp giảm còn 17%.

Đối với chất thải rắn xây dựng, thành phố Hà Nội đã quy hoạch 8 vị trí xử lý với tổng công suất 7.640 tấn/ngày đến năm 2030, trong đó 4 vị trí đang triển khai đầu tư, tổng công suất 3.680 tấn/ngày.

Công tác quản lý chất lượng không khí cũng có chuyển biến. Thành phố Hà Nội đã hoàn thành thu thập, chuẩn hóa dữ liệu từ các nguồn phát thải để xây dựng mô hình xác định nguồn ô nhiễm. Vùng phát thải thấp được triển khai từ ngày 1/7/2026; thành phố đã chuyển đổi 875 xe buýt sang sử dụng năng lượng xanh, đạt 44,3%, vượt kế hoạch.

Hoạt động thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm từng bước được tăng cường. Trong giai đoạn giám sát, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã kiểm tra 45 cơ sở, dự án, xử phạt 6 cơ sở với tổng số tiền 3,1 tỷ đồng. Cấp xã xử phạt 577 trường hợp với tổng số tiền 5,17 tỷ đồng. Thành phố cũng đã xử lý 25 phản ánh hiện trường về ô nhiễm không khí qua nền tảng iHanoi.

Hoàn thiện cơ chế, ưu tiên tái chế, hạn chế chôn lấp

Bên cạnh kết quả đạt được, Đoàn giám sát chỉ ra nhiều hạn chế trong quản lý chất thải rắn sinh hoạt; một số khu vực vẫn xuất hiện điểm tồn lưu rác, chân rác; một số phường chưa bố trí được điểm tập kết. Đáng chú ý, lượng tro bay tồn lưu tại hai nhà máy điện rác khoảng 100.764 tấn. Sản phẩm tái chế từ tro xỉ khó tiêu thụ, trong khi việc xử lý bằng chôn lấp có nguy cơ gây lãng phí tài nguyên đất...

Dù đã rà soát mạng lưới điểm tập kết, xử lý tạm thời, đến thời điểm giám sát mới có 36 xã, phường bố trí được quỹ đất. Nhiều địa phương chưa thể đưa các điểm xử lý vào hoạt động do vướng thủ tục cho thuê đất ngắn hạn. Việc phân loại chất thải tại nguồn chưa đồng bộ; tình trạng đổ trộm chất thải tiếp diễn, trong khi thị trường tiêu thụ vật liệu tái chế chưa hình thành.

Từ kết quả giám sát, Đoàn giám sát kiến nghị UBND thành phố Hà Nội rà soát, thống nhất đánh giá nguồn lực thực hiện nhiệm vụ phân cấp; bố trí, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ môi trường cấp xã; rà soát định mức phân bổ kinh phí, bảo đảm phù hợp với khối lượng công việc thực tế. Việc này được yêu cầu hoàn thành trong tháng 12/2026.

Đồng thời, đề nghị khẩn trương hoàn thiện quy hoạch chuyên ngành quản lý chất thải rắn; ban hành quy định về quản lý, sử dụng chất thải xây dựng, định mức và đơn giá gia cố, tái chế chất thải xây dựng, đất đào, bùn thải.

Rà soát giá tối đa dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý rác sinh hoạt để bảo đảm bù đắp chi phí hợp lý, nâng cao chất lượng dịch vụ và thu hút đầu tư.

Xây dựng cơ chế thúc đẩy sử dụng vật liệu tái chế từ chất thải xây dựng và tro xỉ nhà máy điện rác trong các dự án sử dụng vốn đầu tư công; sớm hoàn thành phương án xử lý tro bay theo hướng tái chế, hạn chế tối đa chôn lấp.

Thùy Chi