Hà Nội yêu cầu đẩy nhanh giải quyết hồ sơ đất dịch vụ tồn đọng

Tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho gần 11.000 trường hợp

Sau nhiều năm tồn đọng, việc giải quyết chính sách giao đất dịch vụ, đất ở cho các hộ gia đình, cá nhân có đất nông nghiệp bị thu hồi tại một số địa bàn Hà Nội đang đứng trước cơ hội tháo gỡ những vướng mắc về căn cứ pháp lý. Tuy nhiên, để chủ trương được triển khai trên thực tế, chính quyền cơ sở phải khẩn trương rà soát hồ sơ, xác định quỹ đất và hoàn thiện phương án giải quyết theo đúng quy định.

Tại kỳ họp chuyên đề ngày 4/11, HĐND TP. Hà Nội đã thống nhất nội dung UBND TP. Hà Nội trình về xử lý 10.928 trường hợp hộ gia đình, cá nhân đã được chấp thuận hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm bằng đất dịch vụ, đất ở nhưng chưa giải quyết xong.

Những trường hợp này phát sinh tại một số địa bàn thuộc quận Hà Đông, huyện Thanh Trì và huyện Quốc Oai trước khi sắp xếp đơn vị hành chính. Đây là nhóm hồ sơ kéo dài qua nhiều thời kỳ, gặp khó khăn trong việc xác định căn cứ áp dụng chính sách, dẫn đến chậm giải quyết quyền lợi của người dân.

Theo Tờ trình số 429/TTr-UBND ngày 26/10/2026, 10.928 trường hợp nêu trên nằm trong tổng số khoảng 22.031 trường hợp Thành phố đã báo cáo HĐND tại Tờ trình số 328/TTr-UBND ngày 14/7/2026.

Trong đó, năm phường Hà Đông, Dương Nội, Phú Lương, Yên Nghĩa và Kiến Hưng có khoảng 10.834 trường hợp, chiếm phần lớn số hồ sơ cần xử lý. Hai phường Thanh Liệt, Định Công có khoảng 70 trường hợp; xã Quốc Oai có khoảng 24 trường hợp.

Khối lượng hồ sơ tập trung chủ yếu tại địa bàn Hà Đông trước đây, nơi việc thực hiện chính sách giao đất dịch vụ đã kéo dài qua nhiều giai đoạn, với những thay đổi về cơ chế, chính sách và tổ chức hành chính.

Nguồn gốc vướng mắc liên quan đến thời điểm ngày 1/10/2009, khi Nghị định số 69/2009/NĐ-CP của Chính phủ và Quyết định số 108/2009/QĐ-UBND của Hà Nội có hiệu lực, quy định việc hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm bằng tiền.

Trong khi đó, một số văn bản chấp thuận hỗ trợ bằng hình thức giao đất dịch vụ, đất ở lại được ban hành sau thời điểm này. Sự khác biệt về thời điểm ban hành và căn cứ áp dụng chính sách khiến nhiều hồ sơ chưa thể giải quyết dứt điểm.

Để tháo gỡ, UBND TP. Hà Nội đề xuất cho phép chính quyền cấp xã sử dụng các văn bản của UBND Thành phố và nghị quyết của HĐND quận Hà Đông trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, được ban hành sau ngày 1/10/2009, làm căn cứ giải quyết trong phạm vi xác định.

HĐND TP. Hà Nội đã thống nhất nội dung này tại kỳ họp ngày 4/11. Các vấn đề khác tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết số 44/NQ-HĐND ngày 15/7/2026.

Theo đó, tám xã, phường thuộc phạm vi được bổ sung căn cứ giải quyết gồm Hà Đông, Dương Nội, Phú Lương, Yên Nghĩa, Kiến Hưng, Thanh Liệt, Định Công và Quốc Oai.

Việc bổ sung căn cứ pháp lý đối với tám địa bàn này cần được phân biệt với phạm vi triển khai chung của Nghị quyết số 44, bao gồm 17 xã, phường, nhằm bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện và tổng hợp kết quả.

Tại phiên họp ngày 4/11, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân, Bí thư Đảng ủy phường Hà Đông, cho biết địa phương vẫn còn những khó khăn trong công tác giao đất dịch vụ từ các giai đoạn trước.

Đại biểu đồng tình với phương án tháo gỡ được trình tại kỳ họp, đồng thời nhận xét nội dung lần này đã bổ sung cụ thể về thời điểm xác định, xét duyệt của UBND TP. Hà Nội. Đây là vấn đề có ý nghĩa đối với việc xác định căn cứ giải quyết những hồ sơ đã tồn đọng nhiều năm.

Tuy nhiên, việc HĐND TP. Hà Nội thống nhất hướng xử lý không đồng nghĩa toàn bộ 10.928 trường hợp sẽ được giao đất ngay.

Chính quyền có thẩm quyền vẫn phải rà soát, xác định từng đối tượng đủ điều kiện, tiêu chuẩn được hưởng, diện tích và vị trí quỹ đất dự kiến bố trí, đồng thời giải quyết các nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Đối với những trường hợp không đủ căn cứ giải quyết, cơ quan có thẩm quyền phải làm rõ nguyên nhân, bảo đảm người dân được tiếp cận thông tin trong quá trình xét duyệt.

Theo Kế hoạch số 319/KH-UBND triển khai Nghị quyết số 44, việc xử lý phải bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng giữa các hộ có đất nông nghiệp bị thu hồi. Thành phố yêu cầu không mở rộng phạm vi chính sách, không để xảy ra tình trạng lợi dụng chính sách hoặc phát sinh tranh chấp, khiếu kiện phức tạp mới.

Một nội dung cần được xem xét thận trọng là nghĩa vụ tài chính của người được giao đất. Theo kế hoạch, việc xác định nghĩa vụ tài chính phải căn cứ vào chính sách áp dụng trong từng thời kỳ và các phương án đã được phê duyệt.

Đối với những trường hợp đã nhận hỗ trợ bằng tiền nhưng nay thuộc diện được giải quyết bằng đất, việc hoàn trả khoản đã nhận và nghĩa vụ tài chính bổ sung phải được xem xét theo đúng quy định áp dụng.

Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải đối chiếu cụ thể từng hồ sơ, tránh áp dụng đồng loạt khi điều kiện và quá trình thực hiện chính sách của các hộ gia đình, cá nhân có thể khác nhau.

Như vậy, việc bổ sung căn cứ giải quyết tại kỳ họp ngày 4/11 đã tạo thêm cơ sở để tháo gỡ vướng mắc pháp lý. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào tiến độ rà soát hồ sơ, khả năng bố trí quỹ đất và trách nhiệm thực hiện của chính quyền địa phương.

Hoàn thành đề án trước ngày 30/11, giải quyết dứt điểm trong năm 2027

Cùng với việc tháo gỡ vướng mắc về căn cứ pháp lý, Hà Nội đang yêu cầu các địa phương đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đề án tổng thể giải quyết chính sách đất dịch vụ, đất ở.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Bùi Duy Cường, tính đến ngày 22/10, trong 17 xã, phường thuộc phạm vi triển khai Nghị quyết số 44, có 11 đơn vị đã thành lập tổ rà soát, năm đơn vị ban hành kế hoạch thực hiện, 10 đơn vị tiến hành rà soát, thống kê số hộ và quỹ đất, bốn đơn vị xây dựng dự thảo đề án tổng thể.

Kết quả trên phản ánh tiến độ tại thời điểm ngày 22/10, trước kỳ họp chuyên đề ngày 4/11. Các số liệu cho thấy công tác chuẩn bị giữa các địa phương chưa đồng đều, trong khi khối lượng công việc cần hoàn thành trong thời gian còn lại của tháng 11 khá lớn.

Theo Kế hoạch số 319/KH-UBND, các địa phương phải hoàn thành việc rà soát, phê duyệt đề án tổng thể trước ngày 30/11/2026.

Đề án phải xác định đầy đủ phạm vi, đối tượng, căn cứ pháp lý, tiêu chuẩn đất dịch vụ, đất ở được giao và quỹ đất dự kiến bố trí. Đây là cơ sở để chuyển sang các bước giải quyết cụ thể đối với từng hộ gia đình, cá nhân.

Theo kế hoạch, Chủ tịch UBND cấp xã làm tổ trưởng tổ rà soát, chịu trách nhiệm tổ chức kiểm tra, đối chiếu hồ sơ và xác định những chính sách được phép áp dụng trên địa bàn.

Chính quyền cấp xã phải rà soát danh mục văn bản, lựa chọn căn cứ áp dụng phù hợp và thể hiện rõ trong đề án tổng thể, đồng thời chịu trách nhiệm về tính pháp lý của việc áp dụng.

Yêu cầu đặt ra là hồ sơ phải được kiểm tra đầy đủ, có căn cứ xác định đối tượng và tiêu chuẩn được hưởng, thay vì chỉ dừng lại ở việc tổng hợp danh sách những hộ đang chờ giải quyết.

Đặc biệt, đề án tổng thể phải được công khai để người dân tiếp cận thông tin, theo dõi và kiến nghị. Sau thời hạn công khai, nếu phát sinh thắc mắc, UBND cấp xã có trách nhiệm xem xét, giải quyết trong thời hạn không quá ba ngày làm việc; những vấn đề vượt thẩm quyền phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Việc công khai ngay từ giai đoạn xây dựng phương án có ý nghĩa quan trọng, giúp người dân nắm được căn cứ xét duyệt, tiêu chuẩn và điều kiện giải quyết, hạn chế những thắc mắc phát sinh khi có kết quả cuối cùng.

Sau khi đề án được thông qua và phê duyệt, chính quyền cấp xã tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, ban hành kế hoạch chi tiết và thực hiện thủ tục giao đất theo thẩm quyền.

Theo quy trình được xác định, vị trí thửa đất giao cho từng hộ phải được lựa chọn bằng hình thức bốc thăm công khai, có sự chứng kiến của đại diện Mặt trận Tổ quốc và những người liên quan. Kết quả bốc thăm phải được lập biên bản, niêm yết theo quy định.

Đối với trường hợp quỹ đất bố trí nằm ngoài địa bàn nơi thu hồi đất nông nghiệp, chính quyền hai địa phương phải phối hợp cung cấp hồ sơ, thực hiện thủ tục theo đúng thẩm quyền.

Sau khi người được giao đất hoàn thành nghĩa vụ tài chính, cơ quan có trách nhiệm tổ chức bàn giao đất trên thực địa, giải quyết thủ tục cấp giấy chứng nhận và cập nhật hồ sơ địa chính.

Như vậy, từ việc hoàn thiện đề án tổng thể đến khi người dân được nhận đất còn nhiều công đoạn liên quan đến xác định điều kiện, quỹ đất, nghĩa vụ tài chính và thủ tục hành chính. Việc phối hợp giữa các cơ quan, địa phương có vai trò quan trọng đối với tiến độ giải quyết.

Qua thẩm tra tại kỳ họp ngày 4/11, Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND TP. Hà Nội đề nghị UBND Thành phố khẩn trương chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ, chủ động quyết định những nội dung thuộc thẩm quyền.

Các xã, phường và cơ quan liên quan phải tăng cường phối hợp, giải quyết dứt điểm những vướng mắc phát sinh, bảo đảm thống nhất trong áp dụng chính sách và tuân thủ quy định pháp luật.

Đối với những nội dung vượt thẩm quyền hoặc còn cách hiểu khác nhau về căn cứ pháp lý, Ban Kinh tế và Ngân sách đề nghị UBND TP. Hà Nội xây dựng phương án xử lý cụ thể, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Yêu cầu này đặt ra trách nhiệm cho các đơn vị trong việc chuẩn bị hồ sơ, làm rõ những nội dung chưa giải quyết được, căn cứ pháp lý đã rà soát và kiến nghị phương án xử lý phù hợp, hạn chế tình trạng kéo dài thời gian xin ý kiến qua nhiều cấp.

Phát biểu tại kỳ họp, Phó Chủ tịch HĐND TP. Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai đề nghị UBND TP. Hà Nội khẩn trương báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vướng mắc phát sinh để triển khai ngay theo nghị quyết.

Bà Phạm Thị Thanh Mai cũng yêu cầu tổng hợp, báo cáo HĐND Thành phố theo quy định tại Nghị quyết số 44, đồng thời lưu ý tiến độ giải quyết dứt điểm chính sách trong năm 2027.

Đây là mốc thời gian quan trọng, đòi hỏi các địa phương phải tập trung thực hiện ngay từ giai đoạn rà soát, phê duyệt đề án tổng thể, bảo đảm đủ điều kiện chuyển sang giải quyết hồ sơ của từng hộ gia đình, cá nhân.

Sau kỳ họp ngày 4/11, trọng tâm trước mắt là hoàn thành đề án tổng thể trước ngày 30/11/2026, công khai căn cứ xét duyệt và xử lý những hồ sơ thuộc thẩm quyền cấp xã. Những khó khăn vượt thẩm quyền cần được tổng hợp, báo cáo kịp thời để có phương án tháo gỡ.

Với gần 11.000 trường hợp được bổ sung căn cứ giải quyết, yêu cầu đặt ra đối với Hà Nội là chuyển chủ trương thành kết quả cụ thể, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân trên cơ sở tuân thủ pháp luật.

Kết quả thực hiện trong năm 2027 sẽ được thể hiện qua số trường hợp hoàn thành thủ tục giao đất, những vướng mắc còn tồn tại và trách nhiệm giải quyết của từng cơ quan, địa phương. Đây cũng là cơ sở đánh giá hiệu quả xử lý một chính sách đã kéo dài qua nhiều thời kỳ, góp phần ổn định tình hình tại cơ sở và nâng cao hiệu lực quản lý đất đai của Thủ đô.

Minh Anh