Hà Nội yêu cầu xây dựng mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa' với tiêu chí vượt trội

Chiều 9/11, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì buổi làm việc với 2 xã Thư Lâm và Phúc Thịnh về tiến độ xây dựng, triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa". Cùng dự có Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu, đại diện các sở, ngành và lãnh đạo 2 địa phương.

Tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh yêu cầu xây dựng mô hình phải tạo được sự khác biệt về chất lượng phát triển và điều kiện sống của người dân. Các tiêu chí cần được cụ thể hóa bằng những công việc, giải pháp rõ ràng, tránh tình trạng chỉ hoàn thành các chỉ tiêu trên giấy.

Hoàn thiện 54 tiêu chí, tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở

Báo cáo tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh Nguyễn Văn Bằng cho biết, địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo, các tổ giúp việc, tổ soạn thảo; xây dựng dự thảo đề án và 9 kế hoạch triển khai theo 9 nhóm với 54 tiêu chí.

Đến nay, 10 tiêu chí thuộc trách nhiệm của xã đã được làm rõ nội hàm và phương pháp tính điểm. Trong số 44 tiêu chí cần hướng dẫn của các sở, ngành Thành phố, đã có 37 tiêu chí được hướng dẫn cụ thể, còn 7 tiêu chí cần thống nhất phương pháp đánh giá.

Phúc Thịnh xác định tập trung đầu tư hạ tầng, giải phóng mặt bằng, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội. Địa phương định hướng phát triển thương mại, dịch vụ, logistics gắn với trục Nhật Tân - Nội Bài, đồng thời khai thác giá trị 53 di tích lịch sử, văn hóa và 15 di sản văn hóa phi vật thể để phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa.

Tuy nhiên, xã đang gặp khó khăn về nhân lực chuyên môn, quy hoạch, nguồn lực đầu tư và hướng dẫn đánh giá một số tiêu chí. Địa phương kiến nghị Thành phố bổ sung cán bộ trong các lĩnh vực quy hoạch, môi trường, đầu tư, đất đai; hỗ trợ nguồn lực cho các công trình trọng điểm và sớm hoàn thiện hướng dẫn còn thiếu.

Tại xã Thư Lâm, Chủ tịch UBND xã Phạm Trọng La cho biết, địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo, 9 tổ công tác chuyên đề và xây dựng dự thảo đề án theo 3 chương trình hành động: Chính quyền phục vụ, Kinh tế phát triển, Nhân dân thụ hưởng.

Theo kết quả tự đánh giá đến ngày 4/11/2026, Thư Lâm có 12/54 tiêu chí đạt yêu cầu, 8 tiêu chí có điểm nhưng chưa đạt và 34 tiêu chí chưa đủ căn cứ xác định điểm. Tổng điểm đạt 22,8/100 điểm.

Một trong những khó khăn của địa phương là 23/54 tiêu chí chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể. Một số hướng dẫn chuyên ngành cũng chưa thống nhất về ngưỡng đánh giá, phương pháp chấm điểm và kỳ số liệu, ảnh hưởng đến việc xác định kết quả thực hiện.

Theo lộ trình, Thư Lâm phấn đấu đến hết năm 2026 đạt 14 tiêu chí, năm 2027 đạt 31 tiêu chí và đến năm 2030 đạt 48 tiêu chí, tương ứng 84/100 điểm. Giai đoạn 2031-2035, xã đặt mục tiêu hoàn thành và duy trì đủ 54 tiêu chí.

Từ thực tế triển khai, 2 địa phương kiến nghị Thành phố sớm hoàn thiện hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, cơ chế và nguồn lực, tạo điều kiện để các xã chủ động tổ chức thực hiện đề án.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu yêu cầu các sở, ngành xác định rõ trách nhiệm trong việc hướng dẫn 2 xã. Các cơ quan chuyên môn phải chủ động hỗ trợ ngay từ đầu, thay vì chờ địa phương hoàn thành thống kê rồi mới tổ chức thẩm định, đánh giá.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu từ nay đến hết tháng 11/2026, các sở, ngành phải cụ thể hóa 54 chỉ tiêu, tiêu chí thành bộ tài liệu hướng dẫn thống nhất, trong đó xác định rõ nội dung, phương pháp thực hiện, ngưỡng đánh giá và trách nhiệm của từng cơ quan.

"Đối với tiêu chí cần đạt càng cao càng tốt, phải hướng dẫn rõ mức phấn đấu; đối với tiêu chí cần đạt càng thấp càng tốt, phải xác định cụ thể ngưỡng đánh giá. Các sở, ngành phải đề xuất phương pháp, cách thức thực hiện đối với từng tiêu chí, không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra, thống kê và chấm điểm", Phó Chủ tịch Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Xuân Lưu cũng đề nghị các địa phương chủ động nghiên cứu, vận dụng cơ chế, chính sách của Luật Thủ đô năm 2026 để đề xuất giải pháp phát triển phù hợp. Mỗi sở, ngành cần phân công một lãnh đạo phụ trách và một phòng chuyên môn làm đầu mối hỗ trợ 2 xã, bảo đảm việc phối hợp thống nhất, xuyên suốt.

Tiêu chí phải tạo chuyển biến thực chất trong đời sống người dân

Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng ghi nhận tinh thần chủ động của 2 xã Thư Lâm và Phúc Thịnh trong xây dựng đề án. Theo ông, đây là mô hình mới, được Thành phố lựa chọn thí điểm và nhận được sự quan tâm của nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị.

Chủ tịch UBND Thành phố lưu ý, xây dựng mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" không đơn thuần là đầu tư hạ tầng hoặc bố trí thêm nguồn lực tài chính. Trong 54 tiêu chí có nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến giáo dục, y tế, văn hóa, tổ chức bộ máy, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành với địa phương.

"Các tiêu chí của mô hình thí điểm phải có yêu cầu cao hơn mức bình quân chung, tạo được sự khác biệt và sức hấp dẫn của mô hình mới. Nếu chỉ đặt ra những mục tiêu tương đương tiêu chuẩn thông thường thì chưa cần thiết phải xây dựng mô hình thí điểm", Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh.

Đề cập lĩnh vực giáo dục, ông Vũ Đại Thắng cho rằng, trường học tại các địa phương thí điểm cần hướng tới những điều kiện học tập tốt hơn, thay vì chỉ dừng ở việc đạt chuẩn quốc gia. Thành phố có thể nghiên cứu hỗ trợ miễn phí bữa ăn trưa, sách giáo khoa cho học sinh, đồng thời mở rộng các hoạt động giáo dục văn hóa, nghệ thuật và kỹ năng xã hội.

Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu các sở, ngành phối hợp với địa phương nghiên cứu, đề xuất cụ thể những nội dung này, bảo đảm phù hợp điều kiện thực tế và khả năng cân đối nguồn lực.

Đối với tiêu chí gia đình văn hóa, ông Vũ Đại Thắng đề nghị chú trọng nâng cao chất lượng đời sống, xây dựng mối quan hệ gia đình gắn bó, yêu thương, đoàn kết. Việc đánh giá cần đi vào thực chất, thay vì chủ yếu căn cứ vào tỉ lệ gia đình đạt danh hiệu.

Trong lĩnh vực kinh tế, Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu có giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển doanh nghiệp tư nhân.

Các mục tiêu tăng trưởng kinh tế của hai xã phải được gắn với những động lực phát triển cụ thể, từ khu công nghiệp, sản xuất, thương mại, dịch vụ đến hệ thống chợ và các khu vực có tiềm năng kinh tế. Các sở, ngành cần chủ động nghiên cứu, đề xuất những tiêu chí phù hợp, bảo đảm mô hình thí điểm có khả năng triển khai trong thực tế.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" đang được xây dựng hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và cải thiện các mối quan hệ trong xã hội, không phải quay trở lại mô hình cũ. Vì vậy, bên cạnh nguồn lực nhà nước, các địa phương cần chủ động huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực từ doanh nghiệp, nhà đầu tư và các thành phần kinh tế.

Về tiến độ, theo báo cáo tại buổi làm việc, trong tổng số 18 nhiệm vụ được giao, đến nay mới có 6 nhiệm vụ hoàn thành. Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu các cơ quan, đơn vị khẩn trương thực hiện những nhiệm vụ còn lại trong năm 2026, nhất là các nội dung liên quan đến quy hoạch và xây dựng mô hình chính quyền minh bạch, có trách nhiệm giải trình.

Chủ tịch UBND Thành phố giao Phó Chủ tịch Thành phố Nguyễn Xuân Lưu tiếp tục làm đầu mối chỉ đạo, theo dõi, giám sát việc triển khai. Các sở, ngành phải phối hợp với 2 xã cụ thể hóa 54 tiêu chí, hướng dẫn giải pháp và hoàn thiện đề án.

Thành phố yêu cầu các đơn vị sớm góp ý, hướng dẫn để 2 địa phương hoàn thiện đề án, phấn đấu thông qua trong thời gian tới và tổ chức triển khai từ năm 2027. Những khó khăn về quy hoạch, nguồn lực và tổ chức bộ máy phải được rà soát, báo cáo kịp thời để có hướng xử lý.

Minh Anh