Khởi công Dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên

Dấu mốc lịch sử mở đầu hành trình khôi phục Trục Hoàng Đạo

Cùng tới dự buổi lễ, về phía lãnh đạo Trung ương có các đồng chí: Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành uỷ Hà Nội; Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ.

Về phía Uỷ ban UNESCO có Chủ tịch Uỷ ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn; Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo; Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker.

Cùng dự buổi lễ còn có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo, đại diện lãnh đạo các cơ quan, ban, ngành, địa phương và đông đảo các chuyên gia ở trong và ngoài nước.

Lễ khởi công đánh dấu mốc quan trọng mở đầu cho giai đoạn triển khai thực địa của dự án, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Nhà nước và thành phố Hà Nội trong việc bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị Di sản Thế giới Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long.

Dự án hướng tới việc từng bước khôi phục Trục Hoàng Đạo, tiếp nối "biểu tượng quyền lực tối cao" của Hoàng thành Thăng Long và quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 18.

Công trình hôm nay là thành quả của 15 năm nghiên cứu liên ngành về lịch sử, khảo cổ học, kiến trúc, di sản phi vật thể và so sánh đối chiếu với các công trình cùng thời trong khu vực, kết hợp sự tư vấn, tham vấn chuyên sâu liên tục từ UNESCO và ICOMOS.

Điện Kính Thiên: Trái tim Cấm thành và biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt

Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội được UNESCO chính thức ghi danh là Di sản Thế giới năm 2010. Nơi đây hội tụ những giá trị nổi bật toàn cầu gắn với tính liên tục của một trung tâm quyền lực chính trị và văn hóa kéo dài suốt hơn 13 thế kỷ, được chứng minh qua địa tầng văn hóa chồng xếp và các dấu tích kiến trúc độc đáo.

Trong không gian di sản thiêng liêng ấy, Điện Kính Thiên giữ vị trí trung tâm cốt lõi – là Chính điện của Cấm thành Thăng Long thời Lê. Theo Đại Việt Sử ký toàn thư, Điện Kính Thiên được khởi dựng năm 1428 dưới thời Vua Lê Thái Tổ và hoàn thiện dưới thời Vua Lê Thánh Tông, xây dựng ngay trên nền các chính điện thời Lý - Trần. Suốt các thế kỷ 15 - 18, Điện Kính Thiên là trung tâm quyền lực và không gian nghi lễ cung đình, nơi các vị hoàng đế cử hành đại lễ, thiết triều, ban bố các quyết định trọng đại và đón tiếp sứ thần ngoại giao. Công trình không chỉ là biểu trưng cao nhất của quyền lực hoàng gia và chủ quyền quốc gia Đại Việt, mà còn lưu giữ ký ức lịch sử vô giá của dân tộc.

Việc bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên hướng tới mục tiêu rộng lớn hơn việc tái hiện một công trình kiến trúc đơn thuần: đó là từng bước khôi phục không gian trung tâm của Hoàng thành Thăng Long. Phục dựng Chính điện Kính Thiên cùng không gian liên quan là nhiệm vụ quan trọng mở đầu cho việc thực hiện tầm nhìn Trục trung tâm Hoàng thành Thăng Long đến năm 2035, đặt trên nền tảng tầm nhìn 100 năm của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội.

Gìn giữ nguyên vẹn di sản nghìn năm cho các thế hệ tương lai

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Vũ Đại Thắng – Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh, Lễ khởi công hôm nay là kết quả của hơn 15 năm nghiên cứu khảo cổ học, thư tịch và hợp tác quốc tế kể từ khi di sản được ghi danh. Các cuộc khai quật đã làm rõ địa tầng văn hóa dày khoảng 6 mét, nối tiếp từ thời tiền Thăng Long đến thời Nguyễn, cùng hệ thống nền móng Chính điện thời Lê.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội khẳng định quan điểm nhất quán của Thủ đô: "Thành phố Hà Nội luôn xác định, mọi bước đi phải đặt việc bảo tồn nguyên trạng di tích gốc và bảo vệ các tầng văn hóa khảo cổ lên hàng đầu; không can thiệp làm sai lệch dấu tích lịch sử; thực hiện đúng cam kết của Việt Nam với Công ước Di sản Thế giới năm 1972 và các khuyến nghị của Ủy ban Di sản Thế giới."

Theo Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng, đây là một dự án đặc biệt, triển khai trực tiếp trong không gian Di sản Thế giới và trên khu vực có các tầng văn hóa khảo cổ quan trọng. Vì vậy, yêu cầu đầu tiên không phải là làm nhanh, mà là làm đúng, khoa học và thận trọng. Tiến độ phải được bảo đảm, nhưng tuyệt đối không được đánh đổi tính xác thực, tính toàn vẹn và sự an toàn của di sản để lấy tiến độ.

Đồng chí yêu cầu chủ đầu tư, các đơn vị tư vấn, thi công và giám sát tuân thủ nghiêm hồ sơ được phê duyệt và các yêu cầu chuyên môn. Trong quá trình thực hiện, nếu xuất hiện các yếu tố khảo cổ mới hay những điều chưa rõ về mặt khoa học, phải chủ động khoanh vùng để chờ tham vấn từ các nhà khoa học, chuyên gia, tuyệt đối không tự ý xử lý. 

Nhấn mạnh trách nhiệm trước lịch sử, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội bày tỏ: "Di sản nghìn năm không thuộc về riêng một thế hệ. Mỗi thế hệ chỉ là người tiếp nhận, gìn giữ và có trách nhiệm trao truyền nguyên vẹn những giá trị quý báu ấy cho tương lai."

UNESCO đánh giá cao sự hợp tác mẫu mực và cam kết trao truyền di sản

Tại buổi lễ, ông Lazare Eloundou Assomo – Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO đã trân trọng chuyển lời chào nồng nhiệt từ Tổng Giám đốc UNESCO, Giáo sư Khaled El-Enany tới Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu. Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới nhấn mạnh, đúng 50 năm sau khi Việt Nam gia nhập UNESCO, ngày hôm nay đánh dấu một dấu mốc lịch sử đối với công tác bảo tồn lâu dài Di sản Thế giới Hoàng thành Thăng Long.

Ông Lazare Eloundou Assomo đánh giá cao quá trình chuẩn bị phục dựng Điện Kính Thiên: "Ngày hôm nay đánh dấu một bước tiến quan trọng trong một quá trình lâu dài nhưng thiết yếu, bao gồm nghiên cứu khoa học, tư liệu hóa, tham vấn và đối thoại nhằm phục dựng Điện Kính Thiên và khu vực xung quanh. Đây là một quá trình đối thoại mẫu mực, bắt đầu từ năm 2023, và Trung tâm Di sản Thế giới cùng Văn phòng UNESCO tại Hà Nội đã đồng hành và hỗ trợ ngay từ những bước đầu tiên cho đến quyết định thành công được Ủy ban Di sản Thế giới thông qua vào tháng 7 vừa qua, tại kỳ họp diễn ra ở Hàn Quốc."

Đại diện UNESCO trân trọng sự lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và khẳng định Việt Nam luôn coi trọng các tiêu chuẩn và uy tín của Công ước Di sản Thế giới từ khi phê chuẩn năm 1987, không chỉ là quốc gia thành viên mà còn đang đảm nhiệm cương vị Phó Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới.

Ông Lazare Eloundou Assomo khẳng định, giá trị của Khu Di sản Trung tâm Thăng Long không chỉ nằm ở những di tích khảo cổ và các công trình lịch sử, mà còn nằm trong nhiều lớp lịch sử, ký ức và truyền thống mà những di tích ấy lưu giữ, cũng như mối liên hệ bền chặt của khu di sản với người dân Hà Nội... Trách nhiệm chung của chúng ta là trách nhiệm trao truyền: bảo đảm rằng các thế hệ tương lai có thể hiểu vì sao Hoàng thành Thăng Long góp phần giúp chúng ta hiểu về lịch sử của nhân loại, và vì sao việc phục dựng này có ý nghĩa.

Khai mở không gian văn hóa lan tỏa và quảng bá hình ảnh Việt Nam

Để triển khai dự án có yêu cầu khắt khe về tính xác thực, kỹ thuật và chất lượng mỹ thuật, Tập đoàn Sun Group đã được lựa chọn làm đơn vị thi công. Sun Group là đơn vị từng tham gia trùng tu, tôn tạo một số công trình gắn với lịch sử Thủ đô như Cổng Trại Bảo an binh (bên Nhà hát Hồ Gươm) và Bắc Bộ Phủ.

Phát biểu tại lễ khởi công, ông Trần Minh Sơn – Thành viên Hội đồng sáng lập, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng quản trị Tập đoàn Sun Group bày tỏ niềm vinh dự và tự hào khi được Đảng, Nhà nước và thành phố Hà Nội tin tưởng trao cơ hội thực hiện dự án này; cam kết bằng tất cả trách nhiệm và tâm huyết, để hoàn thành công trình, bảo đảm tuyệt đối về chất lượng và tiến độ, xứng đáng với niềm tin được giao phó và với di sản mà tiền nhân đã để lại. Sun Group cam kết sẽ huy động nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án và các chuyên gia để tuân thủ phương án được phê duyệt, bảo vệ nguyên trạng di tích gốc trong suốt quá trình triển khai.

Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên dự kiến hoàn thành vào năm 2029. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng trở thành một không gian văn hóa - lịch sử quan trọng của Thủ đô, góp phần tôn vinh các thế hệ tiền nhân và đưa những giá trị của Hoàng thành Thăng Long đến gần hơn với người dân, du khách trong nước và quốc tế.

Sự kiện Lễ khởi công Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác bảo tồn Di sản Thế giới Hoàng thành Thăng Long, tạo điều kiện phát triển nghiên cứu khoa học, giáo dục di sản và đưa giá trị văn hóa lịch sử đến gần hơn với nhân dân cùng bạn bè quốc tế.

Minh Anh