Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho Thủ đô

Hội thảo do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu chủ trì; dự Hội thảo có Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà; đại diện các Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; Văn hóa và Xã hội; Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội...

Trao quyền mạnh mẽ để chính quyền Thủ đô phát huy tính chủ động, sáng tạo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng về xây dựng và phát triển Thủ đô, mà gần đây nhất là Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. 

Theo đó, Nghị quyết đã nâng tầm mục tiêu phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn 100 năm, định hướng Thủ đô không phải chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của cả nước mà còn phải trở thành thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới vào năm 2065.

Nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng và nâng cao trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị trong việc xây dựng, phát triển Thủ đô, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với UBND TP. Hà Nội và các Bộ, ngành có liên quan, các chuyên gia, các nhà khoa học xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) với nhiều chính sách, quy định đặc thù, vượt trội, có trọng tâm, trọng điểm, tạo vị thế vững chắc cho sự phát triển mạnh, bền vững của Hà Nội.

Công tác chuẩn bị cho dự án Luật Thủ đô sửa đổi đã được Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP. Hà Nội, các Bộ, ngành và một số địa phương chuẩn bị hết sức công phu, nghiêm túc theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. 

Bộ Tư pháp và TP. Hà Nội cũng đã đánh giá kết quả 1 năm thực hiện Luật Thủ đô năm 2024, tổ chức nhiều buổi làm việc trực tiếp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ có liên quan, nhiều cuộc tham vấn các chuyên gia, các nhà khoa học để lấy ý kiến xây dựng chính sách sửa đổi Luật Thủ đô cũng như là lấy ý kiến các quy định cụ thể của dự thảo Luật. 

Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp đã lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình thông qua tại một kỳ họp.

Để tiếp tục hoàn thiện dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đảm bảo các quy định thực sự là những quy định đột phá và khả thi, ngày 2/4, Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP. Hà Nội tổ chức Hội thảo với chủ đề: "Luật Thủ đô (sửa đổi) - Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho Thủ đô Hà Nội". 

Thay mặt lãnh đạo Bộ Tư pháp, lãnh đạo UBND TP. Hà Nội, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu bày tỏ trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà hoạt động thực tiễn đã bớt chút thời gian quý báu để tham dự Hội thảo rất quan trọng này.

Theo ông Phan Chí Hiếu, Nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của việc sửa đổi Luật Thủ đô, ngay từ khi được giao nhiệm vụ chủ trì soạn thảo, Bộ Tư pháp đã xác định đây không chỉ đơn thuần là một dự án luật mà đây là dịp để chúng ta kiến tạo thể chế, tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển, tạo sự lan tỏa, dẫn dắt các địa phương trong Vùng và cả nước. 

Đặc biệt, lần này có cách tiếp cận rất mới là Luật Thủ đô sẽ đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm một số cơ chế, chính sách mới, đóng vai trò là "mô hình mẫu" để có thể đánh giá, tổng kết và nếu đủ cơ sở thì nhân rộng ra phạm vi cả nước.

Tại Hội thảo sáng nay, các vị đại biểu đã tập trung thảo luận, góp ý vào một số vấn đề trọng tâm về các cơ chế chính sách đặc thù vượt trội trong dự thảo Luật, nhất là trong các lĩnh vực tài chính, ngân sách, đầu tư, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và bảo vệ môi trường Thủ đô.

Các tham luận cũng đóng góp ý kiến cho các quy định liên quan đến quy hoạch, phát triển đô thị, phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Đặc biệt là các cơ chế để thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đô thị thông minh, đô thị xanh và vấn đề liên kết Vùng;

Tại Hội thảo, một số đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành Luật sau khi được ban hành, trong đó đặc biệt nhấn mạnh về trách nhiệm kiểm tra, giám sát, giải trình của các cơ quan có liên quan cũng được đại biểu trình bày. Theo đó, cách tiếp cận xây dựng Luật Thủ đô lần này là trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô theo đúng phương châm: "Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Vì vậy, cơ chế kiểm tra giám sát gắn với trách nhiệm giải trình của chính quyền Thủ đô được đặt ra hết sức quan trọng;

Theo Vụ công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp, các ý kiến trao đổi tại Hội thảo góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) thực sự có chất lượng, tạo nền tảng pháp lý vững chắc để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, xứng tầm là Thủ đô của một quốc gia đang vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Các ý kiến để phục vụ việc tiếp thu, giải trình, hoàn thiện dự án Luật sẽ được Bộ Tư pháp tổng hợp đầy đủ nhằm đảm bảo chúng ta có một dự án luật có chất lượng cao nhất, tạo nền tảng pháp lý vững chắc để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, xứng tầm là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Minh Anh