Phát hiện sớm cận thị học đường, ngăn nguy cơ suy giảm thị lực

Theo BSCKI Nguyễn Khắc Ba, Trưởng Khoa Liên Chuyên khoa, Bệnh viện đa khoa Mỹ Đức, trong chương trình khám sức khỏe học sinh, đặc biệt trong quá trình khám chuyên khoa mắt, các bác sĩ phát hiện khá nhiều trường hợp mắc tật khúc xạ như: Cận thị, viễn thị. Đáng lưu ý, bên cạnh những học sinh mới được phát hiện, chúng tôi phát hiện nhiều học sinh đã cận từ trước nhưng chưa được kiểm tra lại trong thời gian dài. Có trường hợp độ kính đã thay đổi nhưng học sinh vẫn tiếp tục sử dụng kính cũ, dẫn đến nhìn không rõ, ảnh hưởng đến thị lực và học tập.

Hiện nay, trẻ phải thực hiện các hoạt động nhìn gần từ rất sớm như: Đọc sách, viết bài, học trực tuyến, sử dụng máy tính, điện thoại và máy tính bảng. Khi nhìn gần trong thời gian dài mà không có khoảng nghỉ phù hợp, mắt phải duy trì hoạt động điều tiết liên tục. Trong khi đó, nếu trẻ dành quá ít thời gian cho các hoạt động ngoài trời, những yếu tố bảo vệ mắt tự nhiên cũng bị hạn chế. Chính vì vậy, việc phòng ngừa và kiểm soát cận thị không thể chỉ dựa vào sự can thiệp của bác sĩ, mà cần sự đồng hành của gia đình, nhà trường và bản thân học sinh trong việc tạo dựng môi trường học tập và sinh hoạt lành mạnh cho đôi mắt.

Theo đó, để có thị lực tốt và kiểm soát độ cận, BSCKI Nguyễn Khắc Ba khuyến cáo, cha mẹ cần đồng hành, quan tâm, theo dõi và hướng dẫn trẻ giữ khoảng cách phù hợp khi đọc sách, viết bài và sử dụng thiết bị điện tử; bảo đảm đủ ánh sáng khi học; không để trẻ nằm đọc sách hoặc sử dụng điện thoại ở khoảng cách quá gần. Phụ huynh nên khuyến khích trẻ tăng thời gian hoạt động ngoài trời, thay vì dành phần lớn thời gian rảnh trước màn hình.

Bên cạnh đó, phụ huynh cần chủ động đưa trẻ đi khám khi nhận thấy các dấu hiệu như: Thường xuyên nheo mắt khi nhìn xa, phải ngồi sát bảng hoặc màn hình, cúi quá gần sách vở, hay dụi mắt, đau đầu hoặc giảm khả năng tập trung khi học. Đáng lưu ý là trẻ có thể thích nghi với tình trạng nhìn mờ trong thời gian dài mà không chủ động nói với cha mẹ. Vì thế, khám mắt định kỳ có ý nghĩa quan trọng ngay cả khi trẻ chưa xuất hiện những biểu hiện bất thường rõ ràng.

Với trẻ đã mắc cận thị, nhất là người bị cận thị nặng, việc khám mắt định kỳ, trong đó có kiểm tra đáy mắt, giúp bác sĩ phát hiện sớm những bất thường ở võng mạc. Nguy cơ này cần được lưu ý hơn ở người có độ cận cao, chẳng hạn từ khoảng 6 diop trở lên, hoặc có trục nhãn cầu dài. Qua thăm khám, bác sĩ có thể đánh giá sự thay đổi khúc xạ, theo dõi tốc độ tiến triển của cận thị và cân nhắc phương pháp kiểm soát phù hợp với từng trẻ.

Phụ huynh cần chủ động đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa kiểm tra thị lực, theo dõi độ cận và đồng hành cùng trẻ xây dựng những thói quen tốt cho đôi mắt để bảo vệ thị lực của trẻ không chỉ trong những năm tháng học đường mà còn cho cả tương lai.

Bên cạnh đó, cha mẹ không nên tự ý mua kính, tự thay đổi độ kính hoặc lựa chọn phương pháp kiểm soát cận thị khi chưa được bác sĩ chuyên khoa tư vấn. Một chiếc kính đúng độ giúp trẻ nhìn rõ, nhưng để bảo vệ thị lực lâu dài, trẻ vẫn cần được theo dõi thường xuyên và duy trì những thói quen tốt cho đôi mắt.

Thiện Tâm