Phát huy nghệ thuật truyền thống, quảng bá hình ảnh Thủ đô

 Mở rộng không gian giao lưu, lan tỏa văn hóa đến công chúng trong nước và quốc tế

Hà Nội đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, có bản sắc và giàu sức sáng tạo. Trong hành trình đó, Thành phố xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh, là sức mạnh mềm và là một động lực quan trọng của phát triển.

Nghị quyết số 80- NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh của con người Việt Nam. Đây chính là định hướng lớn để Hà Nội tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.

Trên tinh thần đó, Thành phố định hướng phát triển văn hóa theo phương châm "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối". Trong đó, văn hiến là nền tảng để trân trọng, tiếp nối các giá trị truyền thống; bản sắc tạo nên diện mạo riêng của Hà Nội; sáng tạo giúp những giá trị di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại; hội nhập và kết nối mở rộng không gian giao lưu, chia sẻ, lan tỏa văn hóa đến công chúng trong nước và quốc tế.

Đối với nghệ thuật sân khấu, định hướng này đặt ra yêu cầu vừa bảo tồn, phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống, vừa đổi mới phương thức sáng tạo và biểu diễn để đáp ứng nhu cầu thưởng thức ngày càng đa dạng của công chúng. Đặc biệt, việc diễn ra Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026 cho thấy sân khấu không chỉ thực hiện nhiệm vụ phục vụ đời sống tinh thần của nhân dân mà còn có thể hình thành những sản phẩm văn hóa đặc sắc, tạo dựng thương hiệu, thu hút khách du lịch và góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Liên hoan năm nay quy tụ 15 đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp (cả công lập và ngoài công lập) trên cả nước, với sự tham gia của đông đảo các nghệ sĩ, diễn viên tài năng của các loại hình sân khấu như: Chèo, Cải lương, Kịch nói, Rối, Xiếc, dân ca Nghệ Tĩnh. Sự hội tụ đa dạng về loại hình nghệ thuật và lực lượng sáng tạo không chỉ tạo nên diện mạo phong phú cho liên hoan mà còn mở ra cơ hội giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị nghệ thuật truyền thống và giới thiệu những sắc thái đặc sắc của sân khấu Việt Nam đến công chúng.

Đa dạng loại hình nghệ thuật, nâng cao giá trị sân khấu 

NSND Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, đánh giá liên hoan lần này có số lượng đơn vị tham gia đông đảo, phong phú hơn so với các kỳ trước, tạo điều kiện để liên hoan quy tụ lực lượng nghệ thuật đa dạng hơn, với nhiều đơn vị, loại hình và nghệ sĩ tham gia. Đáng chú ý, liên hoan diễn ra trong bối cảnh Đảng, Nhà nước dành sự quan tâm ngày càng lớn cho phát triển văn hóa, văn học, nghệ thuật. Đây cũng là thời điểm các đơn vị nghệ thuật đứng trước yêu cầu đổi mới tư duy sáng tạo, nâng cao chất lượng tác phẩm và đóng góp thiết thực vào sự phát triển của công nghiệp văn hóa.

Theo NSND Trịnh Thúy Mùi, liên hoan không chỉ là dịp để nghệ sĩ trau dồi kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau mà còn đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với công chúng. Trong bối cảnh đất nước đổi mới và phát triển, văn hóa, nghệ thuật cần song hành cùng đời sống xã hội, tạo thêm những động lực sáng tạo và cho ra đời các tác phẩm có chất lượng, phản ánh xứng tầm hơi thở cuộc sống hôm nay.

Từ góc độ phát triển văn hóa Thủ đô, việc mở rộng giao lưu, kết nối các đơn vị nghệ thuật cũng góp phần tạo điều kiện để những giá trị sân khấu truyền thống được bảo tồn, tiếp nối và phát huy trong đời sống đương đại. Khi các tác phẩm được sáng tạo, đổi mới phương thức biểu diễn và quảng bá phù hợp, các tác phẩm sân khấu không chỉ phục vụ nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của nhân dân mà còn có thể trở thành sản phẩm văn hóa đặc sắc, góp phần thu hút du khách và quảng bá hình ảnh Hà Nội.

Tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng, với vở kịch nói "Ảo ảnh" của Nhà hát Kịch Việt Nam, đạo diễn NSƯT Trịnh Mai Nguyên khai thác bi kịch của những con người không đủ can đảm vượt qua định kiến để sống đúng với tình cảm của mình. Câu chuyện về Mẫn, Hường và Vân đặt ra những suy ngẫm về tình yêu, trách nhiệm và cái giá của sự do dự trước những lựa chọn quan trọng trong cuộc đời. Thông qua số phận nhân vật, tác phẩm gửi gắm thông điệp về quyền được sống chân thành với tình cảm của bản thân, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm đối với những người xung quanh.

Bên cạnh đó, vở cải lương "Người con gái Hà Thành" của Nhà hát Cải lương Hà Nội, do NSƯT Triệu Trung Kiên đạo diễn, đưa khán giả trở lại những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp. Nhân vật Uyên Thanh, một cô gái Hà thành hoạt động bí mật trong lòng địch, là trung tâm của câu chuyện về lòng dũng cảm, sự hy sinh và tinh thần kiên trung với cách mạng. Những giằng xé giữa tình thân và lựa chọn chính trị, giữa mất mát cá nhân và vận mệnh dân tộc góp phần khắc họa chiều sâu của cuộc kháng chiến trường kỳ, khép lại trong âm hưởng chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954.

Tác phẩm Lời của tre kết hợp nghệ thuật xiếc với âm nhạc, múa và nghệ thuật trình diễn, lấy hình tượng cây tre làm trung tâm, do NSND Tống Toàn Thắng sáng tác và đạo diễn. Qua ba phần Lũy tre làng, Tình tre và Thanh âm hào khí, hình ảnh tre hiện lên vừa gần gũi với đời sống cộng đồng, vừa biểu trưng cho tinh thần kiên cường, bền bỉ và khả năng thích ứng của người Việt Nam. Những kỹ thuật xiếc như thăng bằng, leo cột tre, đu xoay, nhào lộn và đu dây được kết hợp với âm nhạc, vũ đạo, tạo nên hình thức biểu đạt giàu tính thị giác và giải trí.

Đáng chú ý, Lời của tre được xây dựng hướng tới khán giả du lịch trong nước và quốc tế. Việc sử dụng hình tượng cây tre cùng ngôn ngữ xiếc hiện đại mở ra khả năng chuyển tải những giá trị văn hóa truyền thống bằng hình thức dễ tiếp cận với nhiều nhóm khán giả. Đây cũng là ví dụ cho thấy nghệ thuật truyền thống và các loại hình biểu diễn đương đại có thể bổ trợ cho nhau để hình thành sản phẩm văn hóa có sức hấp dẫn.

Sự đa dạng của các tác phẩm tại liên hoan cho thấy sân khấu có khả năng chuyển tải nhiều lớp giá trị: phản ánh những vấn đề xã hội, bồi đắp ký ức lịch sử, nuôi dưỡng tình cảm với quê hương và giới thiệu biểu tượng văn hóa dân tộc. Đây là nền tảng để nghệ thuật sân khấu tiếp tục khẳng định vai trò trong đời sống tinh thần, đồng thời tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của công nghiệp văn hóa.

Minh Thư