Tái cấu trúc mạng lưới trường học, tạo động lực nâng tầm giáo dục Thủ đô

Tái cấu trúc toàn diện và mạnh mẽ mạng lưới trường lớp

Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, ngày 10/7/2026, UBND TP. Hà Nội ban hành Kế hoạch số 272/KH-UBND về triển khai sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường chuyên biệt công lập trên địa bàn Thành phố, nhằm tinh gọn bộ máy, tối ưu nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Đến nay, việc triển khai Kế hoạch đã góp phần tạo diện mạo mới cho ngành Giáo dục Thủ đô, sẵn sàng bước vào năm học mới.

Ông Nguyễn Quang Tuấn, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và đạo tạo Hà Nội cho biết, trước khi sắp xếp, mạng lưới giáo dục Hà Nội có quy mô với 2.343 cơ sở. Sau khi rà soát dựa trên Luật Thủ đô năm 2026 và Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, hệ thống giáo dục Thủ đô đã ghi nhận sự tinh giảm đầu mối đáng kể.

Tổng số cơ sở giáo dục sau sắp xếp tính đến 28/8, hiện chỉ còn 1.092 đơn vị, giảm 1.251 đầu mối hành chính dôi dư, tương ứng tỉ lệ giảm 53,3%. Đây là con số thể hiện quyết tâm chính trị lớn của thành phố trong việc tinh gọn bộ máy theo đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương.

Sự thay đổi mạnh mẽ nhất diễn ra ở khối mầm non và phổ thông thuộc quản lý của UBND cấp xã. Từ 2.163 trường trước sáp nhập, khối này giảm còn 938 trường, đồng thời hình thành 1.225 phân hiệu, đạt tỉ lệ giảm chung 56,6%.

Bóc tách theo cấp học cho thấy sơ đồ tái cấu trúc bài bản. Trường mầm non giảm từ 817 xuống còn 326 trường, đạt tỉ lệ giảm 60,2%. Cấp tiểu học giảm từ 731 xuống còn 298 trường, giảm 59,6%. Đặc biệt, cấp trung học cơ sở giảm từ 612 xuống còn 226 trường, đạt tỉ lệ tinh giản lên tới 63,2%.

Điểm sáng nổi bật trong đợt sắp xếp này là việc phát triển trường phổ thông nhiều cấp học. Từ chỗ chỉ có 3 trường liên cấp tiểu học và trung học cơ sở trước cải cách, Hà Nội đã hình thành thêm 85 trường mới, nâng tổng số lên 88 trường liên cấp. Đây là giải pháp đột phá, được triển khai trên cơ sở sáp nhập các trường cùng địa bàn có điều kiện thuận lợi.

Bên cạnh đó, khối trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên giảm từ 29 xuống còn 14 trung tâm, đạt tỉ lệ giảm 51,7%. Khối trường trung cấp giảm 77,8% khi chỉ giữ lại 2 trường trong số 9 trường. Khối cao đẳng giảm một nửa từ 10 xuống còn 5 trường. Ngược lại, để bảo đảm tính ổn định, thành phố giữ nguyên quy mô khối trường trung học phổ thông với 124 trường công lập, 7 trường chuyên biệt dành cho học sinh khuyết tật và duy trì mô hình Trường Đại học Thủ đô Hà Nội.

Tinh giản bộ máy gián tiếp và tối ưu hóa nhân lực

Theo Phó Giám đốc Nguyễn Quang Tuấn, mục tiêu cốt lõi của công tác sắp xếp là tinh gọn tối thiểu 50% đầu mối quản lý hành chính, nâng cao hiệu quả quản trị, đồng thời tăng cường tối đa giáo viên trực tiếp đứng lớp.

Thành quả lớn nhất trong nhân sự chính là sự tinh giản đội ngũ cán bộ quản lý gồm hiệu trưởng và phó hiệu trưởng. Trước khi sắp xếp, toàn thành phố có 5.536 cán bộ quản lý trường học. Sau khi sáp nhập và kiện toàn tổ chức, tổng số cán bộ quản lý còn 3.170 người, giảm thực tế 2.366 người, tương đương tỉ lệ giảm 42,74%. Những cán bộ dôi dư được ưu tiên bố trí vào vị trí điều hành phân hiệu, làm nhiệm vụ chuyên trách tại Ủy ban nhân dân cấp xã, hoặc chuyển sang giảng dạy và thực hiện tinh giản theo nguyện vọng.

Đối với đội ngũ nhân viên hành chính gián tiếp gồm kế toán, văn thư và thủ quỹ, việc sắp xếp được tiến hành chặt chẽ theo Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP của Chính phủ và hướng dẫn của thành phố. Từ 6.550 nhân viên trước sắp xếp, Hà Nội đã rà soát và bố trí đúng vị trí việc làm cho 6.251 người. Trong đó, có 1.578 kế toán, 1.012 văn thư và 137 thủ quỹ được sắp xếp khoa học theo định mức mới. Ngành giáo dục đã chuyển đổi 278 nhân viên sang các vị trí hỗ trợ giáo dục và giải quyết chế độ tinh giản cho 88 trường hợp nghỉ việc. Nhằm bảo đảm bàn giao tài chính thông suốt, số lượng nhân viên hành chính dôi dư được bảo lưu quyền lợi và hỗ trợ công việc đến hết ngày 30/12/2026.

Sự thay đổi cơ cấu nhân sự này đã giải phóng một nguồn lực lớn cho giảng dạy trực tiếp. Mô hình trường chính quản lý nhiều phân hiệu giúp sử dụng chung các bộ phận gián tiếp có chức năng tương đồng, tối ưu hóa hiệu suất lao động.

Bảo đảm quyền lợi học sinh và nâng cao điều kiện học tập

Theo ông Nguyễn Quang Tuấn, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã quán triệt nguyên tắc sắp xếp bảo đảm giảm đầu mối hành chính nhưng tuyệt đối không làm giảm quy mô số lớp học, không làm giảm cơ hội tiếp cận giáo dục của trẻ em và học sinh.

Việc sáp nhập phải gắn liền với mật độ dân cư, điều kiện địa lý và sự thuận lợi về giao thông. Thành phố quy định mỗi đơn vị hành chính cấp xã phải có ít nhất một trường mầm non, một trường tiểu học và một trường trung học cơ sở. Ở những khu vực dân cư thưa thớt, mô hình trường nhiều cấp học được ưu tiên lựa chọn. 

Ngược lại, nếu khoảng cách địa lý quá xa hoặc hạ tầng giao thông không bảo đảm an toàn, thành phố kiên quyết không thực hiện sáp nhập. Đặc biệt, Hà Nội thực hiện nguyên tắc không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông, không lồng ghép cơ sở chuyên biệt với trường phổ thông đại trà.

Chuẩn bị cho năm học mới 2026-2027 sau sắp xếp, thành phố đã tập trung đầu tư lớn cho cơ sở vật chất. Tổng số phòng học tăng thêm toàn thành phố đạt khoảng 1.745 phòng, trong đó có tới 801 phòng hoàn thành ngay trước ngày khai giảng. Các xã, phường đã bố trí nguồn kinh phí hơn 2.742 tỷ đồng để mua sắm thiết bị dạy học, lồng ghép vào các dự án cải tạo trường lớp. Sở Giáo dục và Đào tạo cũng đề xuất thành phố bố trí thêm hơn 91 tỷ đồng để trang bị đầy đủ dụng cụ học tập tối thiểu cho các trường mới thành lập và xây dựng trường chuẩn quốc gia.

Về chuyên môn, các trường sau sắp xếp đã nhanh chóng thống nhất kế hoạch giáo dục toàn trường. Đối với trường có nhiều phân hiệu, tổ chuyên môn được tổ chức tập trung theo môn học thay vì duy trì các tổ nhỏ lẻ cũ, từ đó tăng tính liên thông dữ liệu và chia sẻ học liệu. Sinh hoạt chuyên môn kết hợp trực tiếp và trực tuyến, chú trọng các chuyên đề liên cấp từ tiểu học lên trung học cơ sở để học sinh không bị bỡ ngỡ.

Việc sắp xếp lại mạng lưới trường học tại Hà Nội không chỉ là một nhiệm vụ cắt giảm cơ học các đầu mối hành chính. Đó là một chiến lược quy hoạch mang tầm nhìn thế kỷ, lấy người học làm trung tâm, tối ưu hóa nguồn lực để đưa giáo dục Thủ đô vươn tầm chất lượng quốc tế.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết thêm, sau khi sắp xếp, Hà Nội bước vào năm học mới với quyết tâm giữ vững vị thế dẫn đầu bằng những chính sách chăm lo toàn diện cho học sinh cả về thể chất lẫn tinh thần.

Trong năm học mới 2026-2027, thành phố tiếp tục áp dụng cơ chế hỗ trợ tiền ăn bán trú đột phá cho học sinh tiểu học. Đối với học sinh vùng dân tộc thiểu số, miền núi, học sinh khuyết tật, học sinh diện nghèo, cận nghèo hoặc con em gia đình chính sách, ngân sách thành phố hỗ trợ tối đa 100% với mức chi 40.000 đồng một học sinh mỗi ngày. Đối với các đối tượng học học sinh tiểu học còn lại, ngân sách hỗ trợ tới 70% định mức, tương đương 28.000 đồng một ngày, phụ huynh chỉ đối ứng phần chênh lệch rất nhỏ là 12.000 đồng mỗi ngày để suất ăn đạt mức tối thiểu 40.000 đồng. Toàn bộ thực đơn bán trú đều được số hóa, cập nhật công khai trên hệ thống an toàn thực phẩm thành phố mang tên HanoiCheck để phụ huynh trực tiếp giám sát hằng ngày.

Mặc dù chính sách miễn phí sách giáo khoa theo Nghị định số 271/2026/NĐ-CP chưa thể triển khai ngay trong năm học 2026-2027 do thời điểm chuẩn bị quá cận kề ngày khai giảng, thành phố đã nhanh chóng xây dựng lộ trình thực hiện từ năm học 2027-2028. Hà Nội quyết tâm bảo đảm đến năm học 2029-2030, toàn bộ học sinh và sinh viên tại các cơ sở giáo dục do thành phố quản lý sẽ được thụ hưởng chính sách miễn phí sách giáo khoa hoàn toàn.

Đồng thời, công tác chuyển đổi số học tập được triển khai mạnh mẽ thông qua trục LMS thống nhất của thành phố tại địa chỉ study.hanoi.edu.vn. Nền tảng này sở hữu kho dữ liệu khổng lồ với khoảng 800.000 học liệu điện tử chất lượng cao, tích hợp công nghệ chấm bài tự động và cá nhân hóa lộ trình học tập. Các mô hình phối hợp an ninh trường học như Trường học không ma túy, hay Trường học 3 nhất về an ninh, an toàn cũng được Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp chặt chẽ với Công an thành phố triển khai đồng bộ nhằm tạo dựng môi trường học đường thực sự an toàn và hạnh phúc.

Minh Anh