Tháo gỡ khó khăn, tạo động lực phát triển làng nghề truyền thống Chuyên Mỹ

TP. Hà Nội đang triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy phát triển làng nghề truyền thống Chương Mỹ gắn với du lịch, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Phát huy giá trị làng nghề, nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm

Theo bà Nguyễn Thị Hòa, Chủ tịch Hội Nông dân xã Chuyên Mỹ, địa phương có nhiều làng nghề truyền thống với các sản phẩm đặc trưng như khảm trai – sơn mài, giày dép da, may comple và đồ gỗ mỹ nghệ. Qua nhiều thế hệ, các làng nghề đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống kinh tế, văn hóa của người dân, góp phần giải quyết việc làm tại chỗ, nâng cao thu nhập và giữ gìn những giá trị nghề thủ công truyền thống.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng có yêu cầu cao về chất lượng, mẫu mã và tính cạnh tranh, nhiều cơ sở sản xuất trên địa bàn đã chủ động đổi mới thiết kế, ứng dụng công nghệ vào sản xuất, phát triển sản phẩm OCOP và từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước, quốc tế.

Đặc biệt, làng nghề khảm trai – sơn mài Chuyên Mỹ được công nhận là thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, tạo thêm cơ hội quảng bá tinh hoa nghề truyền thống, mở rộng giao lưu, hợp tác và phát triển du lịch làng nghề. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để địa phương nâng cao giá trị sản phẩm, đưa các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đến gần hơn với người tiêu dùng và bạn bè quốc tế.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Hòa, hoạt động sản xuất, kinh doanh tại các làng nghề vẫn còn không ít khó khăn. Các hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp thiếu mặt bằng sản xuất tập trung; việc tiếp cận nguồn vốn đầu tư dài hạn để đổi mới máy móc, công nghệ còn hạn chế. Bên cạnh đó, yêu cầu xử lý môi trường, bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng sản phẩm và tổ chức xuất khẩu chính ngạch cũng đặt ra những thách thức đối với quá trình phát triển bền vững của làng nghề.

Thực tế này đòi hỏi phải có các giải pháp đồng bộ từ quy hoạch không gian sản xuất, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đến hỗ trợ vốn, xúc tiến thương mại và phát triển thị trường. Qua đó, giúp các cơ sở làng nghề nâng cao năng lực sản xuất, chủ động thích ứng với yêu cầu mới, đồng thời bảo tồn những giá trị truyền thống gắn với phát triển kinh tế địa phương.

Quy hoạch cụm công nghiệp, giải quyết mặt bằng sản xuất

Một trong những khó khăn lớn của các làng nghề Chuyên Mỹ là tình trạng nhiều cơ sở sản xuất xen kẽ trong khu dân cư, gây áp lực lên hạ tầng và môi trường, đồng thời hạn chế khả năng mở rộng quy mô sản xuất. Để giải quyết vấn đề này, thành phố chú trọng quy hoạch, phát triển các cụm công nghiệp làng nghề, từng bước bố trí lại không gian sản xuất theo hướng tập trung, hiện đại và bảo đảm các yêu cầu về môi trường.

Theo Sở Công Thương Hà Nội, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 15/3/2026, trên địa bàn xã Chuyên Mỹ được quy hoạch 10 cụm công nghiệp với tổng diện tích khoảng 287,86 ha. Định hướng này nhằm tạo quỹ đất phục vụ di dời các cơ sở sản xuất trong khu dân cư vào cụm công nghiệp, hình thành mặt bằng sản xuất tập trung, đồng thời góp phần khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường.

Đến nay, Sở Công Thương đã chủ trì, phối hợp với các sở, ngành thẩm định, trình UBND thành phố quyết định thành lập 3 cụm công nghiệp làng nghề với tổng diện tích 53,89 ha, gồm: Cụm công nghiệp làng nghề Phú Yên, diện tích 10,5 ha; Cụm công nghiệp làng nghề Vân Từ, diện tích 4,39 ha; Cụm công nghiệp làng nghề Thượng Yên, diện tích 39 ha.

Trong đó, Cụm công nghiệp làng nghề Phú Yên đã hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và đang thu hút đầu tư, với các doanh nghiệp triển khai xây dựng nhà xưởng. Hai cụm công nghiệp còn lại đang thực hiện đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật.

Bên cạnh đó, Sở Công Thương đang tổ chức thẩm định 6 cụm công nghiệp, gồm: Cụm công nghiệp làng nghề Đại Nghiệp, diện tích 42 ha; Cụm công nghiệp Quang Trung, phần diện tích trên địa bàn xã Chuyên Mỹ là 17,9 ha; Cụm công nghiệp làng nghề Thôn Chính, diện tích 42 ha; Cụm công nghiệp làng nghề Châu Can, diện tích 21 ha; Cụm công nghiệp làng nghề Tân Dân, diện tích 16 ha; và dự án mở rộng Cụm công nghiệp làng nghề Phú Yên, diện tích 34 ha.

Việc hình thành các cụm công nghiệp không chỉ góp phần giải quyết nhu cầu mặt bằng mà còn tạo điều kiện để tổ chức lại hoạt động sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và đầu tư hệ thống xử lý chất thải tập trung. Theo quy định, các cụm công nghiệp khi được thành lập phải có hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật dùng chung, bao gồm giao thông nội bộ, vỉa hè, cây xanh, cấp nước, thu gom và xử lý nước thải, chất thải rắn, phòng cháy, chữa cháy, cấp điện, chiếu sáng công cộng, thông tin liên lạc nội bộ và các công trình cần thiết khác phục vụ hoạt động chung.

Đây là cơ sở quan trọng để từng bước đưa hoạt động sản xuất làng nghề vào không gian được quy hoạch, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường sống, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư thiết bị, mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Cùng với tháo gỡ khó khăn về mặt bằng, hỗ trợ vốn và đổi mới công nghệ là những giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các cơ sở sản xuất làng nghề. Đối với Chuyên Mỹ, việc tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, vốn đầu tư dài hạn sẽ giúp hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp có thêm điều kiện đổi mới máy móc, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 6069/QĐ-UBND ngày 7/12/2025 về phê duyệt Chương trình khuyến công thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030. Chương trình có nội dung hỗ trợ các cơ sở công nghiệp nông thôn đổi mới máy móc, trang thiết bị, ứng dụng máy móc tiên tiến và tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp; đồng thời hỗ trợ các cơ sở tham gia hội chợ, triển lãm trong nước và quốc tế.

Sở Công Thương được giao chủ trì triển khai chương trình. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tại xã Chuyên Mỹ tiếp cận chính sách hỗ trợ, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng và hoàn thiện mẫu mã sản phẩm. Để tận dụng hiệu quả các chính sách này, các cơ sở sản xuất cần chủ động tìm hiểu điều kiện, thủ tục hỗ trợ, xây dựng phương án đầu tư phù hợp và tăng cường liên kết trong sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh hỗ trợ về công nghệ, hoạt động xúc tiến thương mại cũng được xác định là một hướng đi cần thiết. Việc tạo điều kiện để hội viên nông dân, nghệ nhân, chủ thể OCOP, hợp tác xã và doanh nghiệp tham gia các hội chợ, triển lãm, chương trình giao lưu, học tập kinh nghiệm trong nước và quốc tế sẽ giúp quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng mạng lưới tiêu thụ.

Đồng thời, các cơ sở làng nghề cần được hỗ trợ nâng cao năng lực xây dựng thương hiệu, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng sản phẩm và đáp ứng các yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Đây là những yếu tố quan trọng để sản phẩm khảm trai, sơn mài, giày da, đồ gỗ mỹ nghệ và các sản phẩm thủ công truyền thống của Chuyên Mỹ nâng cao giá trị, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Việc từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn về mặt bằng, vốn, công nghệ và thị trường sẽ tạo nền tảng để làng nghề Chuyên Mỹ phát triển theo hướng bền vững, vừa bảo tồn tinh hoa thủ công truyền thống, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế – xã hội và quảng bá hình ảnh Thủ đô trong quá trình hội nhập quốc tế.

Thiện Tâm