Thực thi hiệu quả Luật Thủ đô (sửa đổi): Động lực mới cho Hà Nội tăng tốc phát triển

Quyết tâm thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi) kịp thời, đồng bộ và hiệu quả

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, không chỉ tạo hành lang pháp lý đặc biệt quan trọng để xây dựng, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc, niềm tin và kỳ vọng lớn của Trung ương đối với Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Nội.

Điểm cốt lõi của Luật Thủ đô (sửa đổi) là hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò và tính chất riêng có của Thủ đô. Việc triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi) kịp thời, đồng bộ và hiệu quả được kỳ vọng sẽ trao quyền chủ động lớn hơn cho Hà Nội trong điều hành đô thị, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy thành phố phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Một trong những thay đổi mang tính căn bản nhất của Luật Thủ đô (sửa đổi) là chuyển từ cơ chế "phân cấp" sang "phân quyền triệt để". Nếu như trước đây, nhiều quyết định quan trọng của thành phố vẫn phải xin ý kiến Trung ương thì nay, Luật xác lập nguyên tắc trao quyền chủ động cho chính quyền Hà Nội trong tổ chức bộ máy, quản lý kinh tế - xã hội và điều hành đô thị.

Việc phân quyền không chỉ dừng lại ở giao nhiệm vụ mà còn đi kèm quyền quyết định và trách nhiệm giải trình. Điều này giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc, nhất là trong các lĩnh vực như đầu tư công, quy hoạch, tổ chức bộ máy và cung cấp dịch vụ công.

Đáng chú ý, Luật Thủ đô (sửa đổi) cho phép thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng tại Hà Nội. Đây được xem là bước đột phá lớn về thể chế, mở ra không gian phát triển linh hoạt cho Thủ đô.

Đánh giá về điểm mới này, chuyên gia kinh tế Lê Duy Bình, Giám đốc Công ty TNHH Kinh tế học Việt Nam cho rằng, việc Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định thành phố được thí điểm cơ chế, chính sách khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc chưa được pháp luật quy định thể hiện mức độ trao quyền đặc thù cho Thủ đô nhằm tạo không gian thể chế linh hoạt, thử nghiệm các mô hình quản trị và phát triển mới.

Theo TS. Lê Duy Bình, đây là cơ sở để Hà Nội đi đầu trong đổi mới chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.

Tuy nhiên, Luật cũng đặt ra các nguyên tắc chặt chẽ trong quá trình thí điểm cơ chế, chính sách. Việc thí điểm phải phù hợp với Hiến pháp; không trái với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; không hạn chế quyền con người, quyền cơ bản của công dân; bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh; đồng thời không phương hại đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội. Thời gian thí điểm không quá 5 năm và có thể được gia hạn thêm không quá 5 năm.

Theo Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, khi tổ chức thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi), các đơn vị cần chủ động rà soát, đánh giá việc thực hiện pháp luật để xác định rõ khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn và khoảng trống về thể chế, từ đó kịp thời đề xuất xây dựng nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách mới phù hợp với yêu cầu phát triển của Thủ đô.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cũng yêu cầu, việc xây dựng nghị quyết thí điểm phải xác định rõ nội dung, phạm vi, thời gian thực hiện, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan; đồng thời bảo đảm đủ nguồn lực, có cơ chế theo dõi, giám sát, quản trị rủi ro và tiêu chí đánh giá hiệu quả cụ thể.

Tạo "ba luồng lan tỏa" cho Thủ đô và cả nước

Không chỉ tạo cơ chế vượt trội cho Hà Nội, Luật Thủ đô (sửa đổi) còn được kỳ vọng tạo ra những tác động lan tỏa mạnh mẽ đối với cả nước.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho biết, Luật Thủ đô (sửa đổi) tạo ra 3 "luồng lan tỏa" chính.

Theo bà Phùng Thị Hồng Hà, trước hết là lan tỏa về tư duy quản trị. Luật mang tính "phát kiến và thử nghiệm", những chính sách mới nếu thực hiện hiệu quả tại Hà Nội sẽ trở thành kinh nghiệm để nhân rộng ra các địa phương khác, đặc biệt là các đô thị lớn.

Thứ hai là lan tỏa về kinh tế - xã hội. Khi được tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, Hà Nội sẽ phát huy vai trò cửa ngõ giao lưu hội nhập, thúc đẩy hạ tầng hiện đại, tăng cường liên kết vùng, tạo động lực cho toàn Vùng Thủ đô Hà Nội và các địa phương lân cận.

Thứ ba là lan tỏa về hình ảnh quốc gia. Một Thủ đô xanh, thông minh, hiện đại sẽ góp phần nâng cao vị thế Việt Nam, thu hút đầu tư và nguồn lực chất lượng cao.

Khẳng định quyết tâm đưa Luật Thủ đô (sửa đổi) đi vào cuộc sống, Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh, Luật không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật thông thường mà là một sứ mệnh, một cơ hội lịch sử để Hà Nội hiện thực hóa khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới.

Để bảo đảm tiến độ triển khai, Thường trực HĐND thành phố đã chỉ đạo các ban cùng Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố phối hợp với các sở, ngành rà soát kỹ lưỡng, tránh bỏ sót nội dung, nhiệm vụ; đồng thời xây dựng biểu tiến độ cụ thể cho từng nhiệm vụ theo thời điểm có hiệu lực của Luật.

Khẩn trương hoàn thiện hệ thống văn bản thi hành

Để đưa Luật Thủ đô nhanh chóng đi vào thực tiễn, Hà Nội đang triển khai đồng bộ nhiều kế hoạch quan trọng. Ngày 1/5/2026, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký ban hành Kế hoạch số 177/KH-UBND về tổ chức thi hành Luật Thủ đô. Theo kế hoạch, mục tiêu của thành phố là tổ chức thi hành Luật bảo đảm kịp thời, đồng bộ, thống nhất, hiệu lực, hiệu quả; gắn với việc triển khai Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới và Quy hoạch tổng thể Thủ đô.

Kế hoạch cũng yêu cầu thống nhất nhận thức về Luật Thủ đô và trách nhiệm của các cấp, các ngành trong quá trình tổ chức thi hành; huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong giám sát, phản biện và triển khai Luật.

Một trong những nguyên tắc xuyên suốt được thành phố xác định là thực hiện "6 rõ", gồm: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền trong quá trình tổ chức triển khai thi hành Luật.

Theo Đảng ủy UBND TP. Hà Nội, thành phố đang khẩn trương triển khai thi hành Luật Thủ đô 2026, hoàn thiện 153 nội dung quy phạm pháp luật và phấn đấu trình ban hành trong tháng 5 và tháng 6/2026.

Trong đó, HĐND thành phố đảm nhiệm 118 nội dung, UBND thành phố 33 nội dung và Chủ tịch UBND thành phố 2 nội dung phát sinh theo yêu cầu.

Riêng HĐND thành phố có 109 nội dung cần triển khai, tương ứng 114 nhiệm vụ soạn thảo do nhiều cơ quan chủ trì. Các đơn vị có khối lượng công việc lớn gồm Sở Nội vụ và Sở Tài chính với mỗi đơn vị 18 nội dung; Sở Xây dựng 16 nội dung; Sở Nông nghiệp và Môi trường 13 nội dung; Sở Khoa học và Công nghệ 12 nội dung; Sở Quy hoạch – Kiến trúc 6 nội dung.

Đối với UBND thành phố, 29 nội dung thuộc thẩm quyền cũng đang được các sở, ngành khẩn trương xây dựng; trong đó Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Xây dựng mỗi đơn vị đảm nhiệm 4 nội dung.

Song song với việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, thành phố cũng triển khai xây dựng 38 văn bản cá biệt nhằm tổ chức thực hiện các cơ chế, chính sách mới trong thực tiễn quản lý.

Đưa Luật Thủ đô trở thành động lực phát triển mới

Để bảo đảm việc triển khai Luật Thủ đô được thực hiện đồng bộ, thực chất và hiệu quả, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 45-CT/TU ngày 4/5/2026 về tổ chức triển khai thi hành Luật Thủ đô.

Theo đó, Ban Thường vụ Thành ủy yêu cầu các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các sở, ngành xác định việc thi hành Luật Thủ đô là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt, có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVIII.

Thành phố cũng yêu cầu việc triển khai Luật phải được thực hiện với tinh thần chủ động, quyết liệt, sáng tạo và hiệu quả. Người đứng đầu các cấp, các ngành phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả triển khai; tăng cường kiểm tra, giám sát, đôn đốc và xử lý trách nhiệm.

Đặc biệt, Hà Nội xác định chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ là yêu cầu xuyên suốt trong toàn bộ quá trình triển khai và thi hành Luật Thủ đô. Thành phố sẽ đẩy mạnh ứng dụng đồng bộ các nền tảng số trong công tác tuyên truyền, quản lý, điều hành, giám sát, đánh giá và tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp; đồng thời xây dựng, kết nối và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu dùng chung, bảo đảm liên thông giữa các cấp, các ngành.

Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ là công cụ pháp lý đơn thuần mà còn mở ra không gian phát triển mới cho Hà Nội trong giai đoạn tới. Với cơ chế phân quyền mạnh mẽ, tư duy quản trị hiện đại và hàng loạt chính sách đặc thù, vượt trội, Luật được kỳ vọng sẽ giúp Thủ đô tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Thùy Chi