Bảo đảm thẩm quyền đặc thù của Hà Nội trong phát triển kinh tế đêm

Ngày 7/11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, các đại biểu Quốc hội Đoàn thành phố Hà Nội thảo luận tại tổ về chủ trương đầu tư 3 dự án đường bộ cao tốc: Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong), Quảng Ngãi - Kon Tum, Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên (đoạn qua địa bàn tỉnh Sơn La) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam.

Phát biểu gợi ý thảo luận, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ khả năng cân đối vốn, hiệu quả đầu tư các dự án cao tốc; đồng thời đánh giá tính khả thi của các cơ chế đặc thù phát triển du lịch, tác động đến môi trường, đời sống người dân và sự phù hợp với điều kiện thực tiễn của Hà Nội.

Đối với dự thảo Nghị quyết về phát triển du lịch, Bí thư Thành ủy Hà Nội cho biết, việc xây dựng Nghị quyết nhằm thể chế hóa kịp thời Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị, tạo cơ sở thúc đẩy du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Trên cơ sở Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đồng chí Trần Đức Thắng đề nghị làm rõ phạm vi, nguyên tắc áp dụng và đối tượng thụ hưởng chính sách. Đặc biệt, cần đánh giá các cơ chế được đề xuất có thực sự mang tính đặc thù, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa, cộng đồng dân cư được hưởng lợi thực chất hay không; đồng thời có giải pháp phòng ngừa việc lợi dụng, trục lợi chính sách.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu chính sách khuyến khích, hỗ trợ tổ chức, cá nhân tham gia bảo vệ các khu vực có giá trị văn hóa, lịch sử và công trình kiến trúc có giá trị; làm rõ thẩm quyền của HĐND thành phố trong quyết định các chính sách hỗ trợ.

Tham gia thảo luận, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn Hà Nội) đề nghị rà soát mối quan hệ giữa dự thảo Nghị quyết với Luật Thủ đô năm 2026, nhất là thẩm quyền quyết định thí điểm và nguyên tắc áp dụng pháp luật trên địa bàn Hà Nội.

Đại biểu ghi nhận khoản 1 Điều 3 của dự thảo đã xác định Hà Nội là một trong những địa bàn ưu tiên hàng đầu để tập trung nguồn lực phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, qua đối chiếu với các quy định của Luật Thủ đô và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu cho rằng cần tiếp tục làm rõ hai vấn đề liên quan đến thẩm quyền phê duyệt thử nghiệm, phát triển kinh tế đêm và nguyên tắc áp dụng pháp luật.

Theo đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà, nếu không quy định rõ mối quan hệ giữa các văn bản, quá trình tổ chức thực hiện tại Hà Nội có thể phát sinh vướng mắc, ảnh hưởng đến việc thực thi những cơ chế đặc thù đã được trao cho Thủ đô.

Từ đó, đại biểu đề nghị cân nhắc chỉnh lý khoản 2 Điều 14 hoặc bổ sung quy định chuyển tiếp theo hướng: "Trường hợp có quy định khác nhau giữa Nghị quyết này và Luật Thủ đô về cùng một vấn đề trên địa bàn Thủ đô Hà Nội thì thực hiện theo quy định của Luật Thủ đô".

Đồng thời, cần chỉnh lý khoản 2 Điều 9 nhằm bảo đảm giữ nguyên thẩm quyền tự quyết định thí điểm và phát triển kinh tế đêm của Hà Nội theo khoản 1 Điều 9 và điểm b khoản 2 Điều 27 Luật Thủ đô.

Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Trần Việt Anh (Đoàn Hà Nội) tán thành chủ trương khuyến khích phát triển các mô hình kinh doanh du lịch mới và thí điểm kinh tế đêm tại Điều 6, song đề nghị làm rõ nội hàm, phạm vi và tiêu chí xác định đối tượng áp dụng.

Theo đại biểu, kinh tế đêm không phải một ngành nghề kinh doanh riêng biệt mà bao gồm nhiều loại hình hoạt động khác nhau về thời gian, không gian và phương thức tổ chức. Nếu thiếu quy định cụ thể sẽ gây khó khăn trong xác định phạm vi thí điểm cũng như trách nhiệm quản lý nhà nước.

Đặc biệt, hoạt động kinh tế đêm và các mô hình lưu trú phân tán thông qua nền tảng số liên quan trực tiếp đến an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy, quản lý cư trú, người nước ngoài và phòng, chống tệ nạn.

Vì vậy, đại biểu đề nghị việc khuyến khích thử nghiệm phải đi đôi với xác định rõ điều kiện quản lý, bảo đảm phát triển các mô hình mới nhưng không tạo khoảng trống trong quản lý nhà nước.

Cơ chế đủ mạnh để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy liên kết vùng

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (Đoàn Hà Nội) cho rằng, dự thảo Nghị quyết cần có những cơ chế ưu việt, mạnh mẽ hơn, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn mới phát sinh, nhất là trong kết nối vùng và huy động nguồn lực xã hội, qua đó phát huy vai trò dẫn dắt của Hà Nội.

Đại biểu đánh giá cao định hướng xác định Hà Nội là một trong 3 cực tăng trưởng, khẳng định vị thế của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là trách nhiệm lớn hơn trong liên kết vùng, hình thành các mô hình phát triển đi đầu và tạo động lực lan tỏa đến các địa phương.

Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Việt, Luật Thủ đô đã trao cho Hà Nội nhiều cơ chế đặc thù và thẩm quyền rộng hơn. HĐND thành phố cũng đã ban hành các nghị quyết nhằm cụ thể hóa chính sách phát triển, trong đó có Nghị quyết số 02, Nghị quyết số 30 và Nghị quyết số 34.

Do đó, Nghị quyết mới không nên lặp lại các cơ chế đã có mà cần bổ sung những chính sách thực sự vượt trội, giải quyết các khó khăn từ thực tiễn, nhất là trong kết nối hạ tầng, huy động doanh nghiệp và cộng đồng dân cư tham gia phát triển du lịch.

Dẫn thực tiễn công tác tại huyện Mỹ Đức (cũ), đại biểu phân tích tiềm năng phát triển du lịch của khu vực Mỹ Đức, Ứng Hòa, Thanh Oai. Đây là những địa bàn có lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa, di tích lịch sử nhưng chưa được khai thác tương xứng.

Theo định hướng được đại biểu đề cập, việc phát triển hạ tầng kết nối với Bái Đính, Tam Chúc có thể hình thành tuyến đường di sản đến Hoàng thành Thăng Long. Trong đó, tuyến Mỹ Đình - Ba Sao - Bái Đính được định hướng trở thành con đường hành hương, góp phần kết nối các không gian văn hóa, du lịch.

Đối với khu vực chùa Hương, Hương Sơn, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu khai thác hài hòa cảnh quan, di tích và thiên nhiên, bảo tồn vùng lõi di tích, đồng thời phát triển không gian trải nghiệm tại An Phú.

Khu vực hồ Quan Sơn có tiềm năng phát triển các dịch vụ sân golf, khách sạn; trong khi Mỹ Đức có điều kiện phát triển dược liệu, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe, qua đó đa dạng hóa sản phẩm du lịch và tạo thêm động lực phát triển kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt cho biết, dù đã có nhà đầu tư quan tâm, cơ chế, chính sách tại thời điểm đó chưa đủ sức hấp dẫn để thúc đẩy quyết định triển khai dự án.

Từ thực tế này, đại biểu đồng tình với định hướng đưa các dự án có quy mô vốn 3.000 tỷ đồng, 10.000 tỷ đồng và 30.000 tỷ đồng vào dự thảo Nghị quyết, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế nhằm thu hút những nhà đầu tư có năng lực, nguồn lực và tâm huyết.

Theo đại biểu, khi các điểm nghẽn về cơ chế được tháo gỡ, tiềm năng cảnh quan, văn hóa và lợi thế của từng khu vực sẽ có điều kiện phát huy, góp phần hình thành các sản phẩm du lịch mới, thúc đẩy liên kết vùng.

Liên quan đến phát triển kinh tế đêm, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt đồng tình với ý kiến cần quy định rõ điều kiện thí điểm, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tiếp cận vấn đề một cách tổng thể.

Theo đó, phát triển kinh tế đêm không chỉ là mở rộng thời gian hoạt động của các dịch vụ tại phố đi bộ mà còn liên quan đến quy hoạch bãi đỗ xe, tổ chức không gian, cải tạo hạ tầng và các điều kiện phục vụ hoạt động du lịch. Vì vậy, cần có cơ chế đặc thù đủ mạnh, đồng bộ để giải quyết những vấn đề phát sinh, bảo đảm các mô hình kinh tế đêm được triển khai hiệu quả, phù hợp với điều kiện từng địa bàn.

Các ý kiến thảo luận cho thấy yêu cầu hoàn thiện chính sách phát triển du lịch không chỉ nằm ở việc mở rộng ưu đãi đầu tư mà còn ở khả năng tháo gỡ những rào cản thực tế, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và phát huy quyền chủ động của địa phương.

Đối với Hà Nội, việc xây dựng các cơ chế mới cần tiếp tục phát huy những quy định đặc thù của Luật Thủ đô, đồng thời tạo điều kiện huy động nguồn lực xã hội, tăng cường liên kết vùng, khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan thiên nhiên, hướng tới phát triển du lịch bền vững, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Thùy Chi