Hà Nội khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam, lan tỏa giá trị di sản dân tộc
(Chinhphu.vn) - Ngày 21/11, tại Vườn hoa Vua Lý Thái Tổ và khu vực hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội tổ chức Lễ khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026, nhân kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026) và hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng; Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cùng các đại biểu đến dự chương trình. Ảnh: chinhphu.vn/MT
Tham dự chương trình có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng; Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà.
Cùng dự có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ, Thủ trưởng Cơ quan Đảng ủy Chính phủ Nguyễn Thị Tuyến; Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh; Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn; Phó Bí thư Chuyên trách Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương Phạm Tất Thắng; Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Phi Long; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng.
Tham dự chương trình còn có Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker.
Văn hóa là nền tảng, động lực phát triển Thủ đô
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước đã chứng minh: Văn hóa là cội nguồn sức sống, là sức mạnh tinh thần làm nên bản lĩnh, khí phách và sự trường tồn của dân tộc Việt Nam.
Trải qua bao biến thiên của lịch sử, chính văn hóa đã nuôi dưỡng lòng yêu nước, hun đúc ý chí độc lập, tự cường, bồi đắp tinh thần đoàn kết, nghĩa đồng bào và khát vọng vươn lên của các thế hệ người Việt Nam.
Cách đây 80 năm, ngày 24/11/1946, tại Hà Nội, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức trong những ngày đầu đầy thử thách của nền độc lập dân tộc. Tại Hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định tư tưởng sâu sắc: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi".

Các đại biểu dâng hương tại Tượng đài Đức Vua Lý Thái Tổ. Ảnh: chinhphu.vn/MT
80 năm đã trôi qua, tư tưởng ấy vẫn vẹn nguyên giá trị và ngày càng thể hiện rõ ý nghĩa thời đại. Văn hóa soi đường bằng việc bồi đắp nhân cách, nuôi dưỡng lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến; bằng việc định hướng những giá trị tốt đẹp cho con người và xã hội. Văn hóa soi đường để sự phát triển không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng hay quy mô kinh tế, mà còn bằng sự tiến bộ xã hội, chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của Nhân dân.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, hơn bao giờ hết, chúng ta nhận thức sâu sắc rằng: Phát triển đất nước phải dựa trên nền tảng văn hóa vững chắc; phát huy sức mạnh con người Việt Nam; kết hợp hài hòa giữa gìn giữ bản sắc dân tộc với tiếp thu tinh hoa nhân loại, giữa truyền thống với đổi mới, sáng tạo.
Việc Bộ Chính trị xác định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa sâu sắc, tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ là dịp tôn vinh di sản, truyền thống và những thành tựu sáng tạo, mà còn phải thực sự trở thành ngày hội của Nhân dân; nơi mỗi người được tham gia, trải nghiệm, sáng tạo và thụ hưởng những giá trị văn hóa tốt đẹp.
Trong dòng chảy lịch sử và văn hóa dân tộc, Thăng Long – Hà Nội luôn giữ một vị trí đặc biệt, là nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa những giá trị tiêu biểu của văn hóa Việt Nam.
Hơn một nghìn năm trước, với tầm nhìn chiến lược và khát vọng xây dựng cơ nghiệp lâu dài cho dân tộc, Đức vua Lý Thái Tổ đã lựa chọn vùng đất Đại La để định đô, mở ra hành trình lịch sử của Thăng Long – Hà Nội.
Trải qua hơn một thiên niên kỷ, các thế hệ người Hà Nội đã bền bỉ gìn giữ, bồi đắp truyền thống yêu nước, hiếu học, trọng nghĩa tình, quý trọng tài năng; đồng thời rộng mở đón nhận tinh hoa văn hóa từ mọi miền đất nước và bạn bè quốc tế.
Chiều sâu văn hiến ấy hiện diện trong những di sản, di tích, làng nghề, phố cổ; trong những giá trị nghệ thuật, tri thức và nếp sống được trao truyền qua nhiều thế hệ. Nhưng trên hết, văn hóa Hà Nội được thể hiện trong con người Hà Nội – thanh lịch, văn minh, nhân ái, giàu trí tuệ và khát vọng sáng tạo.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu khai mạc. Ảnh: chinhphu.vn/MT
Chủ tịch UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh, là Thủ đô của cả nước, Thành phố vì hòa bình, thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO, Hà Nội tự hào về truyền thống ngàn năm văn hiến, đồng thời ý thức sâu sắc trách nhiệm gìn giữ và phát huy những giá trị ấy trong thời đại mới.
Giữ gìn truyền thống không có nghĩa là chỉ lưu giữ những gì thuộc về quá khứ. Điều quan trọng hơn là làm cho những giá trị văn hóa tiếp tục sống trong hiện tại, trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo và động lực phát triển cho tương lai.
Một Thủ đô ngàn năm văn hiến phải đồng thời là một Thủ đô năng động, sáng tạo, hội nhập và phát triển. Một thành phố giàu di sản phải đồng thời là nơi khơi nguồn những giá trị văn hóa mới. Và một Hà Nội đáng sống không chỉ là thành phố có hạ tầng hiện đại, kinh tế phát triển, mà còn phải là nơi mỗi người dân được sống trong môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn; được sáng tạo, cống hiến và thụ hưởng những thành quả của phát triển.
"Với nhận thức đó, Hà Nội xác định đầu tư cho văn hóa, cho con người chính là đầu tư cho tương lai; phát triển văn hóa phải gắn chặt với phát triển kinh tế, xã hội; lấy chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của Nhân dân làm thước đo quan trọng của sự phát triển.
Để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển Thủ đô, thành phố Hà Nội quyết tâm đưa các chủ trương, chính sách về phát triển văn hóa vào cuộc sống bằng những hành động cụ thể, thiết thực và bền bỉ", ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.
Đặt văn hóa và con người ở vị trí trung tâm trong phát triển Thủ đô
Trước hết, thành phố tiếp tục đặt văn hóa và con người ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển Thủ đô.
Hà Nội tập trung triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển văn hóa; phát huy các cơ chế, chính sách đặc thù của Luật Thủ đô; ưu tiên nguồn lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản và nâng cao chất lượng hệ thống thiết chế văn hóa.
Đặc biệt, thành phố chú trọng phát triển các không gian văn hóa gắn với đời sống người dân như thư viện, nhà văn hóa, không gian đọc sách, sinh hoạt nghệ thuật và sáng tạo cộng đồng; bảo đảm mọi người dân, ở mọi lứa tuổi và địa bàn, đều có cơ hội tiếp cận, tham gia và thụ hưởng các giá trị văn hóa.

Lễ diễu hành di sản quanh hồ Hoàn Kiếm. Ảnh: chinhphu.vn/Minh Thư
Thứ hai, xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh, nhân ái, sáng tạo; hình thành môi trường văn hóa lành mạnh trong toàn xã hội.
Thành phố chú trọng sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục đạo đức, lối sống, truyền thống văn hóa, ý thức công dân, nhất là đối với thế hệ trẻ. Đề cao văn hóa ứng xử, văn hóa công vụ, văn hóa học đường và văn hóa trên không gian số; phát huy tinh thần trách nhiệm, sự liêm chính, tận tụy phục vụ Nhân dân của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Một Thủ đô văn hiến trước hết phải là nơi những giá trị tốt đẹp được thể hiện bằng cách sống, cách ứng xử và trách nhiệm của mỗi người.
Thứ ba, khơi dậy mạnh mẽ sức sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa, đưa văn hóa trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế và nâng cao vị thế Thủ đô.
Hà Nội tiếp tục tạo điều kiện để đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, nghệ nhân và những người làm văn hóa phát huy tài năng, tâm huyết và sức sáng tạo; quan tâm bảo tồn, truyền nghề, trao truyền di sản cho các thế hệ mai sau. Đồng thời, khuyến khích phát triển các không gian sáng tạo, các sản phẩm và dịch vụ văn hóa mang bản sắc Hà Nội; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản; mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế. Thành phố hướng tới xây dựng Hà Nội không chỉ là nơi lưu giữ những di sản quý báu của dân tộc, mà còn là nơi hình thành những ý tưởng mới, những tác phẩm và sản phẩm văn hóa sáng tạo có sức hấp dẫn, góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô và văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Thứ tư, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, huy động sức mạnh của toàn xã hội trong xây dựng và phát triển văn hóa.
Thành phố tiếp tục tạo điều kiện để các nghệ nhân, văn nghệ sĩ, trí thức, cộng đồng doanh nghiệp và đông đảo nhân dân tham gia gìn giữ, sáng tạo, lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp.
Đồng thời, mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm của Trung ương, sự phối hợp của các ban, bộ, ngành, địa phương và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ sáng tạo cùng toàn thể nhân dân trong sự nghiệp phát triển văn hóa Thủ đô.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: chinhphu.vn/Minh Thư
Gìn giữ giá trị truyền thống, bồi đắp những giá trị mới cho tương lai
Đề cập ý nghĩa của Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, đây là dịp đưa các giá trị văn hóa đến gần hơn với công chúng, tiếp nối truyền thống bằng những hình thức thể hiện mới, tạo cơ hội để các thế hệ cùng gặp gỡ, trải nghiệm và chia sẻ niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc.
Thông qua các hoạt động văn hóa, người dân và du khách có dịp gặp gỡ những nghệ nhân đang bền bỉ gìn giữ di sản, cảm nhận sức sống của các giá trị truyền thống và tinh thần sáng tạo của văn hóa Việt Nam trong đời sống đương đại. Mỗi hoạt động, trải nghiệm không chỉ góp phần bồi đắp tình yêu Hà Nội, niềm tự hào dân tộc mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm trong bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa.
Chủ tịch UBND thành phố mong muốn, từ ngày hội, mỗi cơ quan, đơn vị, gia đình và người dân sẽ có thêm những hành động cụ thể, thiết thực để gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa. Đó có thể là gìn giữ nếp nhà, trao truyền nghề truyền thống, nuôi dưỡng văn hóa đọc, ứng xử văn minh nơi công cộng, quan tâm bảo vệ di sản và giáo dục thế hệ trẻ trân trọng những giá trị tốt đẹp của dân tộc.
Khẳng định hành trình từ Thăng Long ngàn năm văn hiến đến Hà Nội hôm nay là sự tiếp nối không ngừng của lịch sử, văn hóa và khát vọng dân tộc, Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh niềm tự hào về những giá trị cha ông đã dày công vun đắp, sự tri ân đối với các thế hệ đã cống hiến, hy sinh để bảo vệ độc lập dân tộc, gìn giữ bản sắc và truyền thống văn hóa Việt Nam.
Đồng thời, nhấn mạnh trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc kế thừa, phát huy di sản và sáng tạo những giá trị mới, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng văn hiến, văn minh, hiện đại.
“Gìn giữ những giá trị lịch sử trao lại là trách nhiệm với quá khứ; sáng tạo và bồi đắp những giá trị mới là trách nhiệm với tương lai”, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.
Minh Thư