Hà Nội làm rõ cơ chế kiểm soát dòng tiền đầu tư 5 tuyến đường sắt đô thị

Kiểm soát chặt việc tạm ứng, thanh toán và thu hồi vốn

Ngày 28/10, tại kỳ họp HĐND TP. Hà Nội, việc quản lý nguồn vốn đầu tư các tuyến đường sắt đô thị được nhiều đại biểu quan tâm khi xem xét dự thảo nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để đầu tư xây dựng các tuyến đường sắt đô thị trên địa bàn thành phố.

Theo nội dung UBND Thành phố trình HĐND Thành phố, 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10 và 14 được định hướng triển khai theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay. Đây là hình thức hợp đồng chưa có tiền lệ áp dụng đối với các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, đòi hỏi phải giải quyết những vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện, nhất là việc quản lý nguồn vốn, thanh toán và phân định trách nhiệm giữa các bên.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Trưởng ban Đô thị HĐND thành phố Trần Hợp Dũng nhấn mạnh, dự thảo nghị quyết liên quan đến các cơ chế, chính sách đặc thù chưa có tiền lệ và việc sử dụng nguồn lực ngân sách rất lớn. Vì vậy, Ban Đô thị đề nghị UBND thành phố làm rõ phạm vi áp dụng, phạm vi thí điểm của từng cơ chế, chính sách, bảo đảm các quy định có thể triển khai và kiểm soát được trong thực tế.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị bổ sung mục tiêu, kết quả thí điểm và tiêu chí đánh giá cụ thể đối với từng chính sách. Những nội dung này sẽ là căn cứ để các cơ quan có thẩm quyền theo dõi, kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện.

Đặc biệt, đối với quản lý tài chính, Ban Đô thị đề nghị quy định cụ thể các biện pháp kiểm soát nguồn lực, chi phí và hiệu quả sử dụng vốn; làm rõ cơ chế bảo lãnh, tạm ứng, thu hồi vốn tạm ứng và điều kiện thanh toán.

Theo yêu cầu của cơ quan thẩm tra, việc quản lý dòng tiền phải được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm không để xảy ra thất thoát, lãng phí trong quá trình triển khai dự án.

Đây là những vấn đề cần được xác định rõ khi hoàn thiện dự thảo nghị quyết, bởi hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay gắn với nhiều công đoạn thực hiện, từ thiết kế, cung cấp thiết bị, thi công xây dựng đến bàn giao công trình. Việc quy định cụ thể điều kiện tạm ứng, thanh toán và trách nhiệm thu hồi vốn sẽ tạo cơ sở để kiểm soát quá trình sử dụng ngân sách theo tiến độ thực hiện dự án.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ tiêu chí lựa chọn nhà thầu chiến lược, phương án xử lý và các biện pháp quản lý rủi ro. Các nội dung này cần được xem xét đồng bộ với cơ chế tài chính để bảo đảm trách nhiệm của từng bên trong quá trình thực hiện hợp đồng.

Làm rõ khả năng cân đối nguồn vốn trong những năm tới

Cùng với yêu cầu kiểm soát dòng tiền, phương án bố trí nguồn lực cho các tuyến đường sắt đô thị cũng là nội dung được đặt ra tại kỳ họp.

Giải trình trước HĐND Thành phố, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, thành phố đang tiếp tục tính toán cơ cấu nguồn vốn và làm việc với các cơ quan liên quan để làm rõ khả năng bố trí vốn trung ương, phương án tạm ứng trong những năm tiếp theo cũng như các kịch bản tài chính.

Việc xác định phương án tài chính phù hợp có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình triển khai các tuyến đường sắt đô thị. Thành phố phải tính toán nhu cầu vốn theo từng giai đoạn, khả năng cân đối ngân sách và các nghĩa vụ thanh toán phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng.

Đối với các cơ chế đặc thù đang được đề xuất, yêu cầu đặt ra là vừa tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục đầu tư, vừa bảo đảm việc sử dụng vốn có căn cứ pháp lý, được kiểm tra, giám sát và gắn với trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan.

Ngoài vấn đề tài chính, Ban Đô thị HĐND Thành phố đề nghị làm rõ danh mục, phạm vi công nghệ phải chuyển giao ngay từ bước lựa chọn công nghệ và nhà thầu. Dự thảo cần quy định cụ thể lộ trình, quyền, nghĩa vụ của các bên cũng như biện pháp xử lý trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ chuyển giao.

Cơ quan thẩm tra đồng thời lưu ý việc tính toán phương án quản lý, vận hành sau đầu tư, bảo đảm khả năng tiếp nhận, làm chủ và khai thác công nghệ trong thực tế. Đây là những yếu tố cần được xem xét khi đánh giá hiệu quả đầu tư và chi phí khai thác công trình sau khi hoàn thành.

Liên quan đến hoạt động vận hành đường sắt đô thị, tại kỳ họp, đại biểu Đặng Thị Huyền (tổ 2) phản ánh những khó khăn trong tuyển dụng nhân lực, xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá dịch vụ. Nhiều vị trí chuyên môn cần thời gian đào tạo từ 12 đến 18 tháng, trong khi thu nhập chưa đủ hấp dẫn để thu hút người lao động.

Trao đổi về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, thành phố đang nghiên cứu lộ trình đào tạo nhân lực phục vụ các tuyến đường sắt đô thị trong thời gian tới, đồng thời tính toán phương án nâng cao thu nhập, khai thác các nguồn thu hợp pháp từ quảng cáo và dịch vụ để tăng sức hấp dẫn đối với người lao động.

Sau phần thảo luận, chủ tọa kỳ họp đề nghị UBND Thành phố tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, cung cấp đầy đủ báo cáo tài chính và các tài liệu liên quan để đại biểu có cơ sở nghiên cứu, xem xét trước khi quyết định.

Theo chủ tọa, đây là nghị quyết có quy mô lớn, tính chất đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự quyết tâm và sự tham gia của cả hệ thống chính trị.

Việc hoàn thiện dự thảo nghị quyết thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù cho 5 tuyến đường sắt đô thị vì vậy cần làm rõ cả khả năng cân đối nguồn lực và các biện pháp kiểm soát tài chính. Trong đó, những quy định về bảo lãnh, tạm ứng, thanh toán, thu hồi vốn và quản lý rủi ro là các nội dung quan trọng để HĐND Thành phố xem xét, quyết định trên cơ sở bảo đảm hiệu quả đầu tư và sử dụng ngân sách.

Minh Anh