Hà Nội thông qua các Nghị quyết kiến tạo thể chế cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

 Thúc đẩy chuyển đổi số: Đột phá từ cơ chế "Chỉ định thầu" và "Phiếu hỗ trợ"

Nghị quyết đầu tiên tập trung vào chính sách thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số. Nghị quyết này giải quyết trực tiếp các "điểm nghẽn" về thủ tục đầu tư và khả năng tiếp cận công nghệ của doanh nghiệp cũng như người dân.

Điểm nhấn quan trọng nhất là cơ chế chỉ định thầu đối với các dự án chuyển đổi số trọng điểm. Ngoài các trường hợp theo luật định, Hà Nội cho phép chỉ định thầu đối với các gói thầu xây dựng, nâng cấp hạ tầng dữ liệu và hạ tầng số quan trọng của Thành phố. Danh mục này bao gồm: Hạ tầng trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây (Cloud), hạ tầng tính toán hiệu năng cao (AIDC), hệ thống giám sát an toàn thông tin (SOC), trung tâm điều hành thông minh (IOC), và các nền tảng bản đồ số, bản sao số đô thị. Đặc biệt, chủ đầu tư các dự án hạ tầng cốt lõi này còn được áp dụng quy trình chỉ định thầu rút gọn để đảm bảo tính thời điểm và đồng bộ của công nghệ.

Bên cạnh đó, Thành phố lần đầu tiên đưa vào khái niệm "Phiếu hỗ trợ" (Voucher) – một chứng từ điện tử để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân sử dụng dịch vụ số. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh sẽ được hỗ trợ tối đa 70% chi phí sử dụng các sản phẩm chuyển đổi số, thương mại điện tử và có thể lên tới 100% nếu thực hiện bằng hình thức xã hội hóa.

Nghị quyết cũng nêu rõ cán bộ, công chức được hỗ trợ tối đa 3 triệu đồng/người/năm để bồi dưỡng kỹ năng số. Các cấp lãnh đạo (từ trưởng, phó phòng cấp sở hoặc tương đương trở lên) được hỗ trợ một lần 20 triệu đồng để trang bị máy tính xách tay hoặc máy tính bảng phục vụ điều hành công việc từ xa.

Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo: Cho phép viên chức tham gia kinh doanh

Nghị quyết về phát triển khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) được đánh giá là "cởi trói" mạnh mẽ cho các nhà khoa học và cơ sở đào tạo.

Cơ chế đột phá nhất nằm ở việc cho phép các cơ sở giáo dục đại học, nghề nghiệp và tổ chức khoa học công nghệ công lập được thành lập hoặc góp vốn vào doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu thuộc quyền SHTT của mình. Quan trọng hơn, viên chức làm việc tại các cơ sở này được phép tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp đó khi có sự đồng ý của người đứng đầu cơ sở. Điều này xóa bỏ rào cản bấy lâu nay khiến kết quả nghiên cứu thường "nằm trong ngăn kéo" thay vì ra thị trường.

Đối với các dự án khởi nghiệp sáng tạo, Thành phố cung cấp gói hỗ trợ 100% chi phí thuê chuyên gia tư vấn và chi phí sử dụng cơ sở kỹ thuật, cơ sở ươm tạo; Hỗ trợ tối đa 50% chi phí huấn luyện ngắn hạn ở nước ngoài; Cho phép sử dụng không gian làm việc, tài sản công thuộc Thành phố quản lý trong thời gian tối đa 3 năm. Đối với bảo vệ quyền SHTT sẽ được hỗ trợ 100% chi phí đăng ký bảo hộ trong nước và 60% chi phí đăng ký bảo hộ ở nước ngoài.

Để khích lệ tinh thần đổi mới, Hà Nội sẽ tổ chức các cuộc thi/giải thưởng cấp Thành phố với mức thưởng rất lớn. Giải Đặc biệt có giá trị bằng 50 lần mức lương tối thiểu vùng I, giải Nhất bằng 45 lần, tạo ra sự tôn vinh xứng tầm cho những ý tưởng đột phá.

Quỹ Phát triển KH&CN: Chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu

Để có nguồn lực tài chính thực hiện các chính sách trên, HĐND đã thông qua Nghị quyết về Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận.

Nguyên tắc "chấp nhận rủi ro có kiểm soát" là linh hồn của Quỹ này. Nghị quyết quy định rõ: Nếu các chương trình, nhiệm vụ KH&CN không đạt kết quả dự kiến do nguyên nhân khách quan hoặc rủi ro khoa học đã được nhận diện, nhưng người thực hiện đã tuân thủ đúng quy trình, công khai, minh bạch thì không phải hoàn trả kinh phí và không bị xử lý trách nhiệm. Đây là sự đảm bảo pháp lý tối cao để các nhà khoa học yên tâm dấn thân vào các lĩnh vực mới, khó và đầy tính mạo hiểm.

Quỹ có cấu trúc quản trị chuyên nghiệp gồm Hội đồng quản lý, Cơ quan điều hành và Ban Kiểm soát. Tổng dự toán chi quản lý Quỹ được kiểm soát chặt chẽ, không quá 2% dự toán kinh phí thực hiện nhiệm vụ hàng năm để đảm bảo nguồn vốn tập trung vào hoạt động chuyên môn.

Ba Nghị quyết này không hoạt động độc lập mà hình thành một khung chính sách tương đối toàn diện và kết nối chặt chẽ. Chuyển đổi số xây dựng hạ tầng; Đổi mới sáng tạo cung cấp sản phẩm và mô hình kinh doanh; còn Quỹ KH&CN đóng vai trò là "bà đỡ" tài chính.

Hệ thống chính sách mới này cũng đề cao tính công khai và trách nhiệm giải trình. Mọi đối tượng thụ hưởng nếu kê khai không trung thực hoặc sử dụng sai mục đích sẽ bị thu hồi kinh phí và xử lý nghiêm. Ngược lại, những người tham gia xây dựng và thực thi chính sách nếu đã tuân thủ đúng quy trình, không vụ lợi sẽ được miễn trách nhiệm pháp lý nếu xảy ra rủi ro khách quan.

6 Nghị quyết - Hệ sinh thái hoàn chỉnh cho Thủ đô

Dù đã bước đầu hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Hà Nội vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản nội tại. Đội ngũ chuyên gia đầu ngành còn mỏng, cơ chế trọng dụng nhân tài chưa đủ sức hấp dẫn và đặc biệt là việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học vẫn gặp nhiều khó khăn. Nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực này hiện còn phân tán, chưa thực sự tạo ra sức bật mạnh mẽ.

Trước thực trạng đó, Luật Thủ đô năm 2026 đã ra đời như một "chìa khóa" thể chế, cung cấp các cơ chế đặc thù để Thành phố chủ động xây dựng những chính sách đột phá. Hà Nội đang quyết liệt chuyển đổi từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển; thay đổi phương thức từ cấp phát nguồn lực sang đặt hàng theo kết quả đầu ra, chuyển từ chi tiêu công dàn trải sang đầu tư công có trọng tâm. Trong mô hình quản trị mới này, doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm, đóng vai trò vừa là nhà đầu tư, vừa là nơi ứng dụng và tiêu thụ các sản phẩm khoa học công nghệ.

Để hiện thực hóa Luật Thủ đô 2026, chỉ trong tháng 6/2026, Hội đồng nhân dân Thành phố đã liên tiếp ban hành 6 nghị quyết chuyên đề, tạo thành một "bộ lục nghị quyết" hoàn chỉnh.

Nhóm 03 nghị quyết đầu tiên được thông qua ngày 2/6/2026 đóng vai trò "mở đường", tập trung vào việc tạo không gian thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), chính sách ưu đãi cho hạ tầng công nghệ và thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Đây là những bước đi đầu tiên nhằm tháo gỡ các nút thắt về mặt pháp lý và không gian nghiên cứu. Cùng với 03 nghị quyết tập trung vào chính sách phát triển khởi nghiệp sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; thúc đẩy dịch vụ công nghệ số và thành lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Thành phố mới được HĐND thông qua hôm nay, đóng vai trò là những "mảnh ghép" cuối cùng để hoàn thiện hệ sinh thái.

Như vậy Hà Nội chính thức hoàn thiện hệ thống 6 nghị quyết chuyên đề nhằm triển khai Luật Thủ đô năm 2026 và cụ thể hóa Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Các Nghị quyết sẽ đồng loạt có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Với sự chuẩn bị bài bản về cả thể chế, nguồn lực và con người, Hà Nội đang tự tin mở ra một chương mới, biến khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng Thủ đô.

Minh Anh