Khai mạc Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX tại Hà Nội

Sự kiện quy tụ 65 đội tuyển từ 64 quốc gia và vùng lãnh thổ với gần 500 thành viên, đánh dấu kỳ thi có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Đây là lần đầu tiên Việt Nam vinh dự đăng cai sự kiện giáo dục - khoa học quốc tế này.

Đến tham dự sự kiện có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Minh Sơn; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng.

Về phía thành phố Hà Nội còn có: Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố Trần Thế Cương; Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà; cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành của Thành phố.

Đại biểu quốc tế có Giáo sư Aniket Sule, Chủ tịch IOAA; cùng đại diện lãnh đạo các đơn vị liên quan.

Diễn ra từ ngày 25/9 đến ngày 5/10/2026 tại Thủ đô Hà Nội, IOAA 2026 là sự kiện giáo dục - khoa học quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông, góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn; đồng thời mở rộng giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và hợp tác quốc tế. 

Kỳ thi đón tiếp 490 đại biểu quốc tế, bao gồm 5 thành viên Hội đồng IOAA quốc tế và 485 người tham dự (trong đó có 320 thí sinh, 124 lãnh đội, 37 quan sát viên và 4 khách mời). Sự hiện diện của 65 đội tuyển từ 64 quốc gia và vùng lãnh thổ khẳng định quy mô tham gia lớn nhất từ trước đến nay trong lịch sử IOAA.

Đầu tư cho tài năng trẻ hôm nay là đầu tư cho tương lai nhân loại

Phát biểu tại Lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai kỳ thi, tiếp nối thành công của các kỳ thi Olympic Toán học quốc tế năm 2007, Olympic Vật lý quốc tế năm 2008 và Olympic Hóa học quốc tế năm 2014. Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng nhiệt liệt chào mừng 65 đội tuyển từ 64 quốc gia và vùng lãnh thổ với gần 500 thành viên (trong đó có khoảng 320 thí sinh) - quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Sự hiện diện này thể hiện sức sống của hợp tác khoa học quốc tế và sự tin cậy ngày càng lớn đối với Việt Nam.

Phó Thủ tướng chia sẻ, từ rất sớm trong lịch sử, con người đã hướng mắt lên bầu trời để tìm lời giải về thế giới, vũ trụ và chính mình. Thiên văn học nhắc nhở rằng dù khác nhau về quốc gia, văn hóa và ngôn ngữ, chúng ta cùng sống trên một hành tinh, cùng nhìn lên một bầu trời. Trong thế giới nhiều biến động, khoa học là ngôn ngữ chung kết nối con người; IOAA không chỉ là cuộc tranh tài mà còn là diễn đàn khoa học trẻ để học sinh chia sẻ tri thức và khơi mở tài năng.

Đề cập thông điệp của Việt Nam tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tổ chức tại Paris (Pháp) ngày 10/9/2026, Phó Thủ tướng cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ quan điểm về việc giữ gìn không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình; đặt con người và phát triển bền vững trên Trái đất ở vị trí trung tâm; bảo đảm bình đẳng giữa các quốc gia trong tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ. Kỳ thi hôm nay chính là giải pháp góp phần vun đắp nền móng cho tầm nhìn đó; mọi sáng kiến hợp tác đều bắt đầu từ con người, và đầu tư cho tài năng trẻ hôm nay chính là đầu tư cho tương lai chung của nhân loại.

Phó Thủ tướng khẳng định, Đảng và Nhà nước Việt Nam nhất quán xác định giáo dục - đào tạo cùng khoa học - công nghệ là quốc sách hàng đầu. Việc đăng cai IOAA 2026 giúp thế hệ trẻ Việt Nam mở rộng cơ hội hội nhập quốc tế. Việt Nam cũng đang từng bước đầu tư phát triển khoa học vũ trụ, với các vệ tinh quan sát Trái đất và các đài thiên văn tại Hòa Lạc, Khánh Hòa - nơi đội tuyển Việt Nam vừa hoàn thành đợt tập huấn quan sát cho kỳ thi.

Nhìn lại chặng đường vừa qua, sau 10 năm tham dự IOAA, các thế hệ học sinh Việt Nam đã trưởng thành vượt bậc: năm 2018 lần đầu tiên giành Huy chương Vàng; năm 2019 có thí sinh đạt điểm cao nhất toàn kỳ thi; trong 2 năm 2024 và 2025, tất cả thí sinh Việt Nam dự thi đều đoạt huy chương (riêng năm 2025 đoạt 1 Huy chương Vàng).

Phó Thủ tướng chúc các thí sinh bước vào kỳ thi với sự tự tin, trung thực, bản lĩnh và nỗ lực hết mình; đồng thời bày tỏ tin tưởng nhiều năm sau các em sẽ gặp lại nhau trong phòng thí nghiệm, đài thiên văn hoặc dự án khoa học quốc tế với tư cách là những đồng nghiệp cùng giải quyết các vấn đề chung của thế giới.

“Kỳ thi của chúng ta mang ý nghĩa vượt ra ngoài một cuộc tranh tài. Đó không chỉ là một kỳ thi dành cho những học sinh xuất sắc, mà còn là một diễn đàn khoa học trẻ, nơi các em học sinh được chia sẻ tri thức, khơi mở tài năng và hình thành những trải nghiệm mới”, Phó Thủ tướng nói

Khẳng định Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng các quốc gia trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, Phó Thủ tướng trân trọng cảm ơn Ủy ban IOAA quốc tế, các đoàn dự thi, các nhà khoa học, thầy cô giáo và biểu dương UBND thành phố Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đại học Phenikaa cùng các đơn vị tham gia tổ chức kỳ thi.

Tình bạn tại IOAA là giá trị được ghi nhớ lâu dài

Tại Lễ khai mạc, Giáo sư Aniket Sule, Chủ tịch Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế, nồng nhiệt chào mừng các đoàn đại biểu, nhà khoa học, giáo viên và học sinh đến với Hà Nội - Thủ đô nghìn năm văn hiến. Ông đánh giá việc tổ chức một sự kiện quốc tế quy mô lớn tại Hà Nội đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của nhiều cơ quan, đơn vị.

Chủ tịch IOAA trân trọng cảm ơn sự chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội, sự phối hợp của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Đại học Phenikaa cùng các sở, ban, ngành. Ông đặc biệt ghi nhận những nỗ lực trong hỗ trợ cấp thị thực, bảo đảm an ninh, tổ chức các hoạt động tham quan và công tác hậu cần.

Đánh giá cao vai trò của Đại học Phenikaa, Giáo sư Aniket Sule nhấn mạnh, chỉ một năm trước khi địa điểm đăng cai IOAA 2026 được lựa chọn, cung thiên văn tại trường chưa được khởi công. Tuy nhiên, đến tháng 6/2026, công trình đã hoàn thành và đi vào hoạt động; giúp Tiểu ban Học thuật hoàn thành việc xây dựng các bài thi IOAA tại đây.

Tại IOAA 2026, các học sinh đến từ nhiều châu lục có cơ hội gặp gỡ, trao đổi ý tưởng và tìm hiểu những nền văn hóa khác nhau. Giáo sư Aniket Sule nhấn mạnh, sau 20 năm, có thể các em không còn nhớ cụ thể những bài thi đã giải, nhưng sẽ luôn trân trọng những tình bạn được hình thành tại IOAA. Những mối liên kết quốc tế này là niềm hy vọng cho một tương lai hòa bình hơn trong một thế giới mà các quốc gia cùng chung sống. Ông chúc các đoàn dự thi có những ngày đáng nhớ tại Hà Nội và đạt thành công tại kỳ thi.

Hà Nội - Trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Phát biểu tại Lễ khai mạc, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng bày tỏ niềm vui mừng và vinh dự chào đón các đại biểu, nhà khoa học, thầy cô giáo, trưởng đoàn và toàn thể học sinh tham dự IOAA 2026.

Chủ tịch Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, Hà Nội từ lâu là trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo và nghiên cứu của Việt Nam, nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, trí thức, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao. Trên nền tảng đó, Hà Nội đang đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển Thủ đô, đồng thời chủ động mở rộng hợp tác với các trung tâm tri thức trên thế giới.

Là thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo và Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO, Hà Nội mong muốn tiếp nhận các giá trị tri thức thế giới và đóng góp tích cực vào các mạng lưới hợp tác quốc tế. Hà Nội hướng tới trở thành trung tâm có sức cạnh tranh về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; là điểm kết nối giữa các nhà khoa học, chuyên gia và tài năng trẻ Việt Nam với khu vực và thế giới.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, việc đăng cai IOAA 2026 có ý nghĩa thiết thực đối với Hà Nội, là cơ hội để Thủ đô tiếp cận ý tưởng mới, thúc đẩy giao lưu học thuật và khơi dậy niềm say mê khoa học trong thế hệ trẻ. Chính các em học sinh - những người trẻ có chung niềm say mê khám phá vũ trụ và khoa học - sẽ làm nên sức sống và ý nghĩa đặc biệt của kỳ thi.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng mong các em bước vào kỳ thi với sự tự tin, trung thực, quyết tâm; phát huy tốt nhất năng lực của mình và luôn giữ niềm say mê khám phá. Bởi khoa học bắt đầu từ những câu hỏi và những bước tiến mới được tạo nên bởi những người trẻ có khát vọng tìm hiểu điều chưa biết, bền bỉ đi tìm câu trả lời.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định Hà Nội đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban IOAA quốc tế, Đại học Phenikaa và các cơ quan để chuẩn bị chu đáo, bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc, công bằng, chuyên nghiệp và đúng quy chế. Thay mặt lãnh đạo Thành phố, ông cảm ơn Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban IOAA, Đại học Phenikaa cùng các đơn vị đồng hành, nhấn mạnh mỗi sự kiện khoa học quốc tế tổ chức tại Hà Nội đều góp phần xây dựng Thủ đô giàu bản sắc, giàu tri thức, năng động và sáng tạo.

Minh Anh