Đẩy đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng lực bảo vệ môi trường tại cơ sở

Ứng dụng khoa học công nghệ giải quyết ô nhiễm làng nghề

Tại phiên chất vấn của HĐND thành phố Hà Nội sáng 22/10 về lĩnh vực môi trường, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, thời gian qua Sở đã chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan, chính quyền địa phương và các làng nghề để tìm kiếm giải pháp ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong sản xuất và xử lý ô nhiễm.

Trong tháng 7/2026, Sở Khoa học và Công nghệ đã tổ chức hội thảo với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và đại diện các xã, phường có làng nghề trên địa bàn.

Thông qua hội thảo, các bên đã trao đổi, nhận diện những vấn đề còn tồn tại trong hoạt động sản xuất, xử lý chất thải và bảo vệ môi trường tại các làng nghề. Trên cơ sở đó, đề xuất những nhiệm vụ khoa học và công nghệ nhằm từng bước giải quyết ô nhiễm, đồng thời nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Đối với một số làng nghề tiêu biểu như Bát Tràng, Vạn Phúc, Sơn Đồng, lãnh đạo Sở đã trực tiếp làm việc với các địa phương để đánh giá nhu cầu thực tế, khả năng ứng dụng công nghệ trong hoạt động sản xuất và xử lý ô nhiễm môi trường.

Trên cơ sở đề xuất của các địa phương, Sở Khoa học và Công nghệ đã tham mưu UBND Thành phố phê duyệt một số nhiệm vụ khoa học và công nghệ để triển khai.

Theo đại diện Sở Khoa học và Công nghệ, việc giải quyết ô nhiễm tại các làng nghề cần gắn với đổi mới công nghệ sản xuất, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, phù hợp với đặc điểm sản xuất của từng làng nghề, qua đó hỗ trợ địa phương từng bước khắc phục những vấn đề môi trường còn tồn tại.

Kiểm soát chặt nguồn phát thải, nhất là bụi mịn

Phát biểu tại phiên chất vấn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi đánh giá phiên chất vấn của Thường trực HĐND thành phố Hà Nội được tổ chức thiết thực, kịp thời, tập trung vào những vấn đề bức xúc, cấp bách cần giải quyết.

Theo ông Tạ Đình Thi, công tác chuẩn bị phiên chất vấn được thực hiện chu đáo, từ hoạt động giám sát chuyên đề của Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND Thành phố đến việc xây dựng tài liệu, phóng sự phục vụ chất vấn. Các câu hỏi của đại biểu và phần trả lời của đại diện sở, ngành đã làm rõ nhiều vấn đề, đồng thời đưa ra những cam kết giải quyết cụ thể.

Đánh giá kết quả công tác bảo vệ môi trường của Hà Nội, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội ghi nhận, trong thời gian qua, đặc biệt giai đoạn 2025-2026, Thành phố đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện cơ chế, chính sách đến tăng cường kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm.

HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành ít nhất 13 nghị quyết triển khai Luật Thủ đô liên quan đến khoa học, công nghệ và môi trường. Đây được đánh giá là cách làm có ý nghĩa thực tiễn, được các địa phương khác quan tâm, học hỏi kinh nghiệm.

Cùng với đó, công tác xử lý chất thải rắn sinh hoạt có chuyển biến, tỉ lệ chôn lấp giảm. Thành phố tăng cường mạng lưới quan trắc môi trường không khí tự động, bước đầu triển khai vùng phát thải thấp, đồng thời đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường.

Tuy nhiên, ông Tạ Đình Thi lưu ý, tình trạng ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn PM2.5, vẫn diễn biến phức tạp, chịu tác động của điều kiện thời tiết và nhiều nguồn phát thải. Vì vậy, Hà Nội cần tiếp tục tập trung kiểm soát nguồn phát sinh bụi từ hoạt động xây dựng, giao thông, hoạt động đốt và các nguồn khác.

Đối với những giải pháp có thể triển khai ngay, Thành phố cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát các nguồn phát thải, thực hiện công tác rửa đường, giám sát phương tiện vận chuyển và áp dụng các biện pháp hạn chế phát tán bụi ra môi trường.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cũng đặc biệt quan tâm đến tình trạng ô nhiễm rác thải tại khu vực nông thôn, nơi công tác kiểm soát nguồn phát sinh chất thải còn nhiều khó khăn so với khu vực nội đô.

Theo đó, việc bảo vệ môi trường cần được triển khai đồng bộ, không chỉ tập trung vào các khu vực đô thị mà còn phải quan tâm đến vệ sinh môi trường, cảnh quan và quản lý chất thải tại các địa bàn nông thôn.

Nâng cao năng lực quản lý môi trường từ cơ sở

Một trong những nhiệm vụ được ông Tạ Đình Thi nhấn mạnh là triển khai đồng bộ việc phân loại rác tại nguồn. Đây là yêu cầu có thể tổ chức thực hiện ngay, góp phần nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý chất thải.

Cùng với đó, Thành phố cần quan tâm quy hoạch các điểm tập kết, trung chuyển rác thải, đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật môi trường và tập trung tháo gỡ những khó khăn trong quản lý, xử lý chất thải xây dựng. Đặc biệt, trong điều kiện thực hiện phân cấp quản lý, cần bố trí kinh phí tương xứng với nhiệm vụ được giao cho chính quyền cấp xã.

Hà Nội cũng cần quan tâm bố trí đủ nhân lực, tăng cường đào tạo, tập huấn, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ cấp xã thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường.

Song song với việc hoàn thiện cơ chế và tăng cường nguồn lực, các cơ quan chức năng cần tiếp tục kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm những hành vi vi phạm pháp luật về môi trường.

Đề cập đến yêu cầu phối hợp liên vùng, ông Tạ Đình Thi cho biết, thời gian qua, Hà Nội đã chủ động triển khai cơ chế phối hợp vùng Thủ đô với 5 tỉnh, thành phố lân cận nhằm cụ thể hóa Điều 30 Luật Thủ đô năm 2024.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Thành phố cần tiếp tục quan tâm triển khai hiệu quả cơ chế này trong thời gian tới. Nếu thực hiện thành công, đây có thể trở thành mô hình điển hình về phối hợp liên vùng trong công tác bảo vệ môi trường.

Những ý kiến tại phiên chất vấn cho thấy yêu cầu bảo vệ môi trường Thủ đô cần được thực hiện trên nhiều phương diện, từ kiểm soát nguồn phát thải, ứng dụng khoa học công nghệ, hoàn thiện hạ tầng xử lý chất thải đến nâng cao năng lực quản lý tại cơ sở và tăng cường phối hợp liên vùng.

Trong đó, việc gắn các giải pháp công nghệ với nhu cầu thực tiễn, xác định rõ trách nhiệm quản lý và ưu tiên xử lý những vấn đề môi trường cấp bách là những nội dung cần được tập trung triển khai nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường trên địa bàn Hà Nội.

Thùy Chi