Hoàn thiện cơ chế, thúc đẩy tái chế phế thải xây dựng

Tại phiên chất vấn của HĐND thành phố Hà Nội sáng 22/10 về lĩnh vực môi trường, công tác quản lý, thu gom, vận chuyển và tái chế chất thải rắn xây dựng là một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm.

Các vấn đề đặt ra tập trung vào tiến độ ban hành định mức, đơn giá tái chế; trách nhiệm quản lý hoạt động vận chuyển phế thải; việc bố trí địa điểm tập kết, xử lý và định hướng ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả tái chế vật liệu xây dựng.

Hoàn thành định mức, đơn giá tái chế trong đầu tháng 11

Chất vấn Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Võ Nguyên Phong, đại biểu Nguyễn Trung Nam (Tổ đại biểu số 18) đề nghị làm rõ tiến độ ban hành bộ định mức, đơn giá đối với công tác gia cố, tái chế chất thải rắn xây dựng.

Trả lời nội dung này, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Võ Nguyên Phong cho biết, Sở đã báo cáo và được Thành phố đồng ý triển khai xây dựng định mức, đơn giá gia cố, tái chế chất thải rắn xây dựng.

Trên cơ sở đó, Sở đã trình phê duyệt đề cương, dự toán và lựa chọn đơn vị tư vấn thực hiện. Quá trình xây dựng định mức được triển khai thông qua khảo sát thực tế để xác định quy trình công nghệ, hao phí máy móc, thiết bị và nhân công.

Theo ông Võ Nguyên Phong, mỗi lĩnh vực phải tổ chức khảo sát 4 lần nhằm xây dựng quy trình gia cố, tái chế phế thải xây dựng, từ đó xác định các hao phí cần thiết làm căn cứ xây dựng định mức.

Đến nay, Sở Tư pháp đã có kết quả thẩm định. Sở Xây dựng dự kiến trình UBND Thành phố trước ngày 25/10 để ban hành định mức và hoàn thành toàn bộ định mức, đơn giá gia cố, tái chế chất thải rắn xây dựng vào đầu tháng 11/2026.

Việc hoàn thiện định mức, đơn giá được đặt trong yêu cầu xây dựng cơ chế phù hợp cho hoạt động xử lý, tái chế phế thải xây dựng, gắn với lựa chọn công nghệ và tổ chức hệ thống thu gom, vận chuyển, xử lý trên địa bàn.

Liên quan đến vấn đề này, đại biểu Trần Hợp Dũng (Tổ đại biểu số 9) đề nghị Sở Xây dựng làm rõ việc xác định tổng khối lượng chất thải xây dựng phát sinh, làm cơ sở lựa chọn phương án xử lý, giải pháp công nghệ và xây dựng định mức, đơn giá phù hợp.

Đại biểu lưu ý cần bảo đảm sự đồng bộ giữa đầu tư nhà máy, lựa chọn công nghệ và hoàn thiện cơ chế quản lý, tránh tình trạng công trình đã hoàn thành nhưng chưa xác định được công nghệ hoặc chưa có định mức, đơn giá để triển khai.

Đồng thời, đại biểu đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường làm rõ phương án, tiến độ bố trí địa điểm tập kết, xử lý chất thải xây dựng theo hướng lâu dài, bền vững, thay vì chỉ dựa vào hai điểm tập kết tạm thời.

Đại biểu Trần Hợp Dũng cũng đề nghị lãnh đạo UBND Thành phố làm rõ việc đầu tư công cho quy hoạch các khu xử lý chất thải xây dựng, bảo đảm các hạng mục đầu tư được kết nối đồng bộ với hệ thống thu gom, vận chuyển, tập kết và xử lý.

Theo đại biểu, việc tổ chức đồng bộ các khâu là yêu cầu quan trọng để giải quyết căn cơ vấn đề chất thải xây dựng, đồng thời đáp ứng nhu cầu phát triển và mục tiêu tăng trưởng của Thành phố.

Tăng cường kiểm soát vận chuyển, xử lý vi phạm môi trường

Một nội dung khác được các đại biểu quan tâm là trách nhiệm quản lý hoạt động vận chuyển chất thải xây dựng, nhất là tình trạng phương tiện chở đất, phế thải gây mất vệ sinh môi trường và đổ chất thải không đúng nơi quy định.

Đại biểu Trần Khánh Hưng (Tổ đại biểu số 8) đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng làm rõ trách nhiệm của cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương và các giải pháp khắc phục trong thời gian tới.

Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở Xây dựng Võ Nguyên Phong cho biết, Thành phố đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm tăng cường quản lý trật tự, an toàn và vệ sinh môi trường tại các công trình xây dựng.

Theo đó, chủ đầu tư, tổ chức và cá nhân thực hiện hoạt động xây dựng phải ký hợp đồng với các đơn vị có đủ năng lực để thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn xây dựng.

Công tác quản lý tập trung vào các nhóm nhiệm vụ gồm tuyên truyền, phổ biến pháp luật; thực hiện trách nhiệm theo phân cấp, ủy quyền; tổ chức kiểm tra thường xuyên, đột xuất và bố trí địa điểm tập kết phục vụ thu gom, tái chế phế thải.

Đối với chất thải phát sinh từ hoạt động phá dỡ nhà ở của người dân, chính quyền cấp xã có trách nhiệm bố trí các điểm thu gom phù hợp.

Tuy nhiên, Giám đốc Sở Xây dựng thừa nhận tại một số địa phương vẫn xảy ra tình trạng đổ trộm phế thải xây dựng, trong khi địa điểm tập kết chưa được bố trí đầy đủ.

Về trách nhiệm, ông Võ Nguyên Phong cho biết, trước hết thuộc về công tác tham mưu của các sở, ngành, trong đó có Sở Xây dựng. Bên cạnh đó, UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp quản lý địa bàn.

Liên quan đến tình trạng xe chở đất gây mất vệ sinh môi trường tại một số tuyến đường trên địa bàn phường Đông Ngạc, Chủ tịch UBND phường Nguyễn Văn Hách cho biết, địa phương hiện có 6 dự án trọng điểm, cấp bách đang triển khai.

Để hạn chế ảnh hưởng đến môi trường, phường đã phối hợp với Công an Thành phố và Sở Xây dựng duy trì vệ sinh môi trường tại các tuyến đường, đồng thời thành lập các tổ công tác kiểm tra, khắc phục và xử lý vi phạm.

Qua kiểm tra, địa phương đã xử phạt các chủ đầu tư, chủ phương tiện chở đất gây mất vệ sinh môi trường với tổng số tiền 163 triệu đồng.

Những nội dung được trao đổi tại phiên chất vấn cho thấy yêu cầu tăng cường phối hợp giữa cơ quan chuyên môn và chính quyền cơ sở, gắn trách nhiệm quản lý công trình xây dựng với kiểm soát hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý phế thải.

Hướng tới hình thành các cơ sở tái chế quy mô lớn

Bên cạnh việc hoàn thiện định mức, đơn giá và tăng cường kiểm soát hoạt động vận chuyển, Hà Nội đang nghiên cứu các giải pháp công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả tái chế chất thải rắn xây dựng.

Giám đốc Sở Xây dựng Võ Nguyên Phong cho biết, thời gian qua, Sở đã phối hợp với các sở, ngành liên quan, Trường Đại học Xây dựng và Trường Đại học Giao thông vận tải nghiên cứu các giải pháp trong lĩnh vực tái chế vật liệu xây dựng.

Thông qua quá trình phối hợp, các đơn vị đã xây dựng 12 nội dung liên quan đến quy trình, định mức và báo cáo Sở Khoa học và Công nghệ tổng hợp.

Ngày 20/10, nội dung xây dựng quy chuẩn địa phương về tái chế vật liệu xây dựng đã được trình UBND thành phố Hà Nội.

Đối với việc xác định các khu vực tập trung thu gom, xử lý và tái chế chất thải rắn xây dựng, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, Chỉ thị số 18/CT-UBND của UBND Thành phố đã giao Sở Quy hoạch - Kiến trúc trước đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan thực hiện nhiệm vụ này.

Hiện Sở Xây dựng đang tập trung rà soát, xác định những khu vực có thể bố trí điểm tập kết phế thải xây dựng, đáp ứng nhu cầu thu gom và xử lý trên địa bàn.

Về định hướng lâu dài, Thành phố sẽ hướng tới xây dựng các cụm, cơ sở tái chế phế thải xây dựng quy mô lớn, thay vì chỉ xử lý phân tán tại các điểm tập kết nhỏ lẻ.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng, việc hình thành các cơ sở tái chế quy mô lớn có thể góp phần giảm giá thành xử lý, đồng thời tạo điều kiện phân loại, tận dụng các thành phần vật liệu sau tái chế.

Trong đó, một phần vật liệu có thể được sử dụng phục vụ san lấp; những loại phù hợp có thể được tái chế thành cốt liệu, đưa trở lại sử dụng trong các công trình xây dựng.

Định hướng này đặt ra yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa quy hoạch địa điểm xử lý, lựa chọn công nghệ, hoàn thiện định mức, đơn giá và tổ chức hệ thống thu gom, vận chuyển.

Việc hoàn thiện các cơ chế kỹ thuật, kinh tế cùng với tăng cường trách nhiệm quản lý tại cơ sở sẽ là những nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình nâng cao hiệu quả xử lý chất thải xây dựng, từng bước thúc đẩy tái chế, tái sử dụng vật liệu và hạn chế tác động đến môi trường Thủ đô.

Thùy Chi